Domowe metody na zatkany nos i zatoki – jak oczyścić zatoki w domu? 

Zatkany nos i uczucie rozpierania twarzy potrafią utrudnić codzienne funkcjonowanie. Zanim jednak sięgniesz po sposoby na zatkane zatoki, musisz wiedzieć, co tak naprawdę jest skuteczne i bezpieczne. Dowiedz się, jak oczyścić zatoki w domu i kiedy konieczna jest konsultacja lekarska.

Z tego artykułu dowiesz się: 

• co jest przyczyną zatkanego nosa i zatok, 

• jakie są sposoby na zatkany nos i zatoki przynosowe, 

• jakie leki można stosować na zatkany nos i zatoki przynosowe.  

Zatkany nos i zatoki – poznaj przyczynę  

Zapalenie zatok przynosowych zwykle kojarzy się z infekcją wirusową, ale coraz częściej ma też inne przyczyny. W ich zidentyfikowaniu pomóc może określenie czasu trwania objawów¹:  

• ostre zapalenie zatok przynosowych trwa nie dłużej niż 12 tygodni (wirusowe zapalenie zatok przynosowych zwykle ustępuje w ciągu 10 dni); 

• przewlekłe zapalenie zatok przynosowych – objawy utrzymują się dłużej niż 3 miesiące.  

Ostre zapalenie zatok przynosowych  

Ostre zapalenie zatok przynosowych (OZZP) występuje bardzo często u dorosłych – nawet 2-5 razy w ciągu roku. Objawia się przede wszystkim niedrożnością nosa, obecnością wydzieliny, bólem głowy, utratą węchu.  Mogą też pojawić się symptomy dodatkowe, np. chrypka, kaszel, pogorszenie samopoczucia².  

W przypadku OZZP o podłożu bakteryjnym dochodzi jednocześnie m.in. do wysokiej gorączki, podwyższonego CRP, podwyższonego OB².  

Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych  

Dla przewlekłego zapalenia zatok przynosowych typowe jest nie tylko czas trwania, ale również nieustępowanie objawów. Przyczyną mogą być alergie, polipy nosa, a nawet guzy w okolicach zatok¹.  

Zapalenie zatok przynosowych a refluks krtaniowo-gardłowy 

Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych może mieć związek z refluksem krtaniowo-przełykowym. Związek ten jest niezwykle silny zwłaszcza w przypadku dzieci, jednak nie zaleca się podawania leków przeciwrefluksowych w ramach terapii (z uwagi na niedostateczną ilość przeprowadzonych badań)³. 

Sposoby na zatkane zatoki i nos 

Sposób postępowania przy zatkanych zatokach i niedrożnym nosie zależy w dużej mierze od przyczyny. W związku z tym, że głównym powodem jest infekcja wirusowa, stosuje się leczenie objawowe. Zalecane są przede wszystkim leki przeciwbólowe (np. paracetamol) lub niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen), stosowane miejscowo leki obkurczające naczynia błony śluzowej nosa pomagające na niedrożność nosa¹. W oczyszczeniu dróg oddechowych oraz wsparciu odporności pomocne mogą być również naturalne syropy na bazie składników roślinnych, np. z wyciągiem z korzenia pelargonii afrykańskiej, bromelainą, czy ekstraktem z kwiatów czarnego bzu, korzenia goryczki, kwiatów dziewanny i werbeny. 

Warto wiedzieć! Leki obkurczające błonę śluzową nosa można stosować nie dłużej niż 7 dni². W przeciwnym razie może dojść do tzw. fenomenu odbicia i wystąpienia niedrożności nosa po odstawieniu leku⁴.  

Można też sięgnąć po tabletki na katar i zatoki zawierające składniki o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym (ibuprofen) oraz łagodzące obrzęk błony śluzowej nosa (chlorowodorek pseudoefedryny)⁵.  

Jak oczyścić zatoki w domu? 

Spośród domowych metod na zatkany nos i zatoki dużą popularnością cieszy się płukanie nosa izotonicznym roztworem NaCl (0,9%)¹. Można jednak podać też roztwór hipertoniczny. W przypadku wykorzystywania specjalnych butelek o elastycznych ściankach płyn będzie podawany pod ciśnieniem.  

Aby oczyścić zatoki w ten sposób, należy pochylić się do przodu nad umywalką i delikatnie skręcić głowę w bok. Końcówkę butelki (skierowaną w stronę ucha po tej samej stronie) trzeba umieścić w nozdrzu ułożonym wyżej, a następnie płyn wlewać bardzo delikatnie – do momentu aż zacznie wyciekać z drugiej dziurki nosowej. Ważne jest to, aby podczas podawania roztworu oddychać przez otwarte usta. Kolejny etap to wydmuchanie nosa i powtórzenie czynności z drugim nozdrzem¹.  

Warto wiedzieć! W przypadku przewlekłego zapalenia zatok można zastosować roztwór hipertoniczny – szczególnie u osób z obfitą wydzieliną¹. 

Zatkany nos – domowe sposoby  

Jeśli chodzi o zatkany nos, domowe sposoby ograniczają się przede wszystkim do rozpylania jałowej wody morskiej albo stosowania izotonicznego / hipertonicznego roztworu NaCl⁶. Aby poprawić komfort oddychania przy zatkanym nosie, można zastosować olejki eteryczne, np. eukaliptusowy⁷.  

Wśród domowych sposobów na zatkany nos popularne są również nebulizacje z wykorzystaniem 0,9% NaCl. Będzie do tego potrzebny np. inhalator pneumatyczny, który należy połączyć z maską twarzową lub ustnikiem. Takie inhalacje można stosować zarówno u dzieci, jak i dorosłych.  

Co warto zapamiętać? 

• Zatkany nos i zatoki mogą wskazywać na ostre zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Niekiedy mogą mieć związek z refluksem krtaniowo-przełykowym. 

• Przy objawach zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych stosuje się leczenie objawowe, głównie podawanie leków przeciwbólowych i leków obkurczających naczynia błony śluzowej nosa. 

• Spośród domowych sposobów popularne są nebulizacje z wykorzystaniem 0,9% roztworu NaCl.  

• Na zatkany nos i zatoki można stosować też płukanki z wykorzystaniem izotonicznego roztworu NaCl. 

Artykuł został zweryfikowany przez eksperta: Marlena Stęplowska – technik farmaceutyczny