Zatkany nos bez kataru – alergia czy infekcja?

Uczucie zatkanego nosa bez kataru utrudnia codzienne funkcjonowanie, dlatego wiele osób zaczyna działać intuicyjnie – sięga po środki na katar, które mają ułatwić oddychanie. Zanim jednak zdecydujesz się na ten krok, dowiedz się, co może oznaczać blokada nosa. To objaw, który wcale nie musi świadczyć o zbliżającym się przeziębieniu.

Z tego artykułu dowiesz się: 

• czym może być spowodowana niedrożność nosa, 

• jak odróżnić alergię od infekcji, 

• co pomoże udrożnić zatkany nos bez kataru.  

Co to znaczy zatkany nos? 

Mianem zatkanego nosa określa się ograniczenie jego drożności, spowodowane obrzękiem błony śluzowej¹. Uczucie to często pojawia się wraz z zalegającą wydzieliną, co może świadczyć o rozwijającej się infekcji lub alergii.  

Jednak najwięcej wątpliwości budzą przyczyny zatkanego nosa bez kataru. Niedrożność może być spowodowana m.in.¹: 

• występowaniem polipów w nosie, 

• alergicznym nieżytem nosa (ANN), 

• urazami nosa, 

• obecnością przeszkód mechanicznych (np. przerostem migdałka gardłowego, ciała obcego, skrzywieniem przegród nosowych).  

Niekiedy zatkany nos świadczy o zapaleniu zatok przynosowych. Chociaż niedrożności często towarzyszy katar przedni, u niektórych osób dochodzi do ściekania wydzieliny po tylnej ścianie gardła, w efekcie czego pojawia się kaszel, chrypka czy uczucie drapania w gardle².  

Zatkany nos – jak odróżnić alergię od infekcji?

Chociaż jest wiele przyczyn zatkanego nosa, częstym problemem jest rozróżnienie niedrożności typowej dla alergicznego nieżytu nosa od tej spowodowanej infekcją. W różnicowaniu warto wziąć pod uwagę nie tylko samo uczucie zatkanego nosa, ale przede wszystkim objawy towarzyszące. 

Alergiczny nieżyt nosa – typowe objawy

Alergiczny nieżyt nosa jest wynikiem aktywności przeciwciał skierowanych przeciwko konkretnym alergenom wziewnym, z którymi ma kontakt osoba uczulona³. Zwykle są to pyłki traw, chwastów, drzew, a także grzyby i pleśnie, roztocza kurzu domowego⁴.  

Jeśli zatkany nos ma związek z alergicznym nieżytem nosa, trzeba uwzględnić m.in. takie symptomy jak⁴:

• świąd nosa,
• kichanie – charakterystyczne jest kichanie seryjne,
• wodnista wydzielina z nosa

U niektórych osób mogą występować również nieoczywiste objawy ogólnoustrojowe, np. bóle głowy, podwyższenie temperatury ciała, spadek koncentracji³.  

Przewlekła niedrożność nosa u dziecka może być spowodowana np. przerostem migdałka gardłowego. Wskazywać może na to oddychanie przez usta, upośledzenie węchu, zaburzenia wymowy⁵.  

Zatkany nos a infekcje  

 
Stale zatkany nos, któremu towarzyszy ból głowy przy pochylaniu, uczucie rozpierania twarzy, upośledzenie / zanik węchu, może świadczyć o zapaleniu zatok przynosowych⁶. W pierwszej fazie choroby dochodzi do obrzęku i przekrwienia błony śluzowej. Dopiero na kolejnym etapie śluz się zagęszcza i zalega w jamach nosa. Nieusunięty, może spowodować przejście infekcji wirusowej w bakteryjną (gęsty śluz jest dobrym podłożem do rozwoju flory bakteryjnej)⁷.  

Zatkany nos – inne przyczyny

Przyczyny zatkanego nosa nie ograniczają się wyłącznie do infekcji czy alergicznego nieżytu nosa. Za niedrożność mogą odpowiadać m.in. polipy, które stanowią wytwór błony śluzowej nosa. Ich powstanie często poprzedza obrzęk i rozrost tkanki podśluzowej. Cechą charakterystyczną jest niedrożność jednostronna oraz utrata węchu⁷.  

Zatkany nos może świadczyć też o wadach wrodzonych, np. jednostronnym zarośnięciu nozdrzy tylnych, rozszczepie podniebienia, przepuklinie mózgowo-oponowej⁷.

Diagnostyka niedrożności nosa – jak odróżnić alergię od infekcji?

Niedrożność nosa może mieć różne podłoże, a sposób postępowania uzależniony jest od przyczyny problemu. Z tego powodu ważną rolę odgrywa prawidłowe rozpoznanie – inaczej postępuje się bowiem przy zatkanym nosie wynikającym z alergii, a inaczej w przypadku uczucia zatkanego nosa typowego dla przeziębienia czy zapalenia zatok. 

W pierwszej kolejności należy więc przyjrzeć się dodatkowym objawom, które mogą wiele powiedzieć o przyczynie problemu. Ważna jest też obserwacja organizmu pod kątem sezonowości symptomów. Jeśli uczucie zatkanego nosa pojawia się sezonowo, np. w okresie pylenia roślin lub po kontakcie z innymi czynnikami drażniącymi, wówczas można podejrzewać alergię⁴. W takiej sytuacji warto zgłosić się do alergologa – lekarz zleci przeprowadzenie testów alergicznych, które potwierdzą przypuszczenia.  

W rozpoznaniu pomocne są również badania przedmiotowe, w tym¹:  

• rynoskopia przednia i tylna, 

• badanie endoskopowe nosa i gardła, np. przy podejrzeniu przerostu migdałka gardłowego. 

Lekarz może też zlecić badania pomocnicze, np. TK (tomografię komputerową) zatok przynosowych, badanie mikrobiologiczne wydzieliny z przewodów nosowych (przy podejrzeniu infekcji)¹.  

Jak udrożnić zatkany nos?

Sposoby udrażniania zatkanego nosa zależą od przyczyny problemu. W przypadku dolegliwości o charakterze infekcyjnym stosuje się leczenie objawowe, tj. oczyszczanie i płukanie nosa izotonicznymi roztworami wody morskiej, aplikowanie leków zmniejszających przekrwienie błony śluzowej¹.  

W przypadku niedrożności nosa typowej dla alergii, koniecznością jest unikanie kontaktu z alergenami. Pomocne może być stosowanie donosowych glikokortykosteroidów czy stosowanie leków przeciwhistaminowych. Jednak w tej sytuacji o sposobie leczenia decyduje lekarz alergolog³.  

Co warto zapamiętać? 
 

• Zatkany nos kojarzy się głównie z alergicznym nieżytem nosa. Jednak ten sam objaw jest typowy dla wielu innych problemów, np. polipów, wad wrodzonych, rozszczepu podniebienia. 

• Alergiczny nieżyt nosa można rozpoznać m.in. po: seryjnym kichaniu, świądzie nosa, wodnistej wydzielinie. 

• W diagnozowaniu kataru alergicznego wykonuje się m.in. testy alergiczne. Można też przeprowadzić badanie endoskopowe nosa i gardła.  

• W celu udrożnienia zatkanego nosa stosuje się np. oczyszczanie i płukanie jamy nosowej. W przypadku alergii zaleca się przede wszystkim unikanie kontaktu z alergenami.  

Artykuł został zweryfikowany przez eksperta: Paulina Rynio-Kuźdub – magister farmacji