Alergia na pleśń i grzyby – dlaczego nasila się jesienią i przypomina przeziębienie?

Okres jesienno-zimowy sprzyja przeziębieniu, które objawia się katarem, kaszlem czy uczuciem rozbicia. Tymczasem podobne symptomy daje alergia na pleśń i grzyby. Dowiedz się, z czego wynika zbieżność objawów i poznaj sposoby na odróżnienie infekcji od alergii. 

Z artykułu dowiesz się: 

• co wywołuje alergię na pleśń i grzyby, 

•  jakie są objawy alergii na pleśń i grzyby, 

• dlaczego dolegliwości nasilają się jesienią, 

• jaka jest zależność między wilgocią w domu a zdrowiem,  

• jakie są podobieństwa i różnice między alergią na pleśnie i  grzyby a przeziębieniem. 

Czym jest alergia na pleśń i grzyby? 

 
Alergia na pleśń i grzyby jest nieprawidłową reakcją układu odpornościowego na zarodniki i fragmenty struktur grzybów pleśniowych. Największy potencjał alergizujący mają grzyby z rodzaju Alternaria i Cladosporium. Natomiast źródłem alergenów pleśniowych są Penicillium i Aspergillus ¹.

Warto wiedzieć! Nie zawsze gwałtowna reakcja układu oddechowego na pleśń jest wynikiem alergii. Niekiedy wydzielane przez nie mykotoksyny do środowiska powodują ciężkie zapalenie płuc czy zapalenie oskrzeli ².

Dlaczego alergia na grzyby i pleśń nasila się w okresie letnim oraz jesiennym?

Wziewna alergia na grzyby i pleśń zwykle ma charakter całoroczny, jednak nasilenie objawów obserwuje się latem oraz w okresie jesiennym. Ma to związek ze znacznym wzrostem stężenia zarodników mikroskopowych w atmosferze ¹. Ponadto np. grzyby z gatunku Alternaria alternata  kolonizują powierzchniowe warstwy gleby i obumierającą roślinność w okresie jesiennym, co sprzyja nasileniu objawów alergii ³.  

Do tego dochodzi jeszcze mikrośrodowisko pomieszczeń zamkniętych, które charakteryzują się dużą wilgotnością powietrza. Mowa przede wszystkim o pralniach, piwnicach czy łazienkach ¹, ale to właśnie w okresie jesiennym większość osób suszy odzież w pokojach. Przekłada się to na wzrost wilgotności powietrza w pomieszczeniach, a co za tym idzie – stwarza dogodniejsze warunki do rozwoju pleśni.

Alergia na pleśń – objawy  

Wdychanie zarodników grzybów przez osoby uczulone na konkretne rodzaje grzybów i pleśni może dawać takie objawy jak np. podrażnienie oczu, ból gardła, duszność, kaszel, świszczący oddech, katar i przekrwienie błony śluzowej nosa ⁴.

Często jednak zdarza się przewlekły katar, który jest typowym objawem alergicznego nieżytu nosa wywołanego m.in. pleśniami czy grzybami drożdżopodobnymi ⁵.

Alergia na grzyby i pleśń – dlaczego można pomylić ją z przeziębieniem?

Alergia na grzyby i pleśń może zostać zlekceważona, ponieważ łatwo ją pomylić z przeziębieniem. Sprzyja temu m.in. okres nasilenia objawów, który przypada na końcówkę lata i jesień (szczególnie w przypadku alergii na grzyby wewnątrzdomowe). Do tego dochodzą dość podobne objawy, np.   uczucie zatkania nosa, wyciek wodnistej wydzieliny, kichanie, świąd nosa. Niekiedy alergia na pleśń daje symptomy ogólne, np. pogorszenie samopoczucia, bóle głowy, spadek koncentracji ⁵. Mniej więcej tak samo objawia się przeziębienie – typowe są m.in. wodnisty katar, który z czasem staje się gęstszy, kaszel, ból gardła, kichanie, ból głowy. Choć często występuje stan podgorączkowy, nie jest to regułą ⁶.

Jak odróżnić alergię na pleśń i grzyby od przeziębienia?

Mimo że alergia na pleśń i grzyby może sugerować zbliżające się przeziębienie, istnieje kilka cech odróżniających. Jedną z nich jest np. czas trwania dolegliwości – w przypadku alergii objawy utrzymują się dość długo, nawet do kilku miesięcy, a przeziębienie trwa z reguły maksymalnie 7 dni.

Różnice między alergią na pleśń i grzyby a przeziębieniem ^4,5,6 

Cecha	Alergia na pleśń i grzyby	Przeziębienie
Początek objawów	Nagły, po kontakcie z alergenem	Stopniowy
Czas trwania	Tygodnie lub miesiące	Około 7 dni
Gorączka	Brak	Zwykle stan podgorączkowy
Katar	Przewlekły, wodnisty	Wodnisty, potem gęsty
Kaszel	Suchy, drażniący	Najpierw suchy, potem mokry
Świąd nosa / oczu	Często	Rzadko
Wpływ środowiska	Nasilenie w wilgotnych pomieszczeniach	Brak związku z konkretnym miejscem
Tendencja do nawracania	Tak, np. jesienią	Zależnie od kontaktu z wirusem

Jeżeli więc nie masz pewności, z czego wynikają dokuczające Ci dolegliwości, zastanów się nad powyższymi kwestiami, a następnie udaj się do lekarza. Specjalista – na podstawie opisanych przez Ciebie objawów (w tym ich sezonowości, pojawiania się w konkretnych warunkach) i wywiadu medycznego – dokona rozpoznania.

Co warto zapamiętać?

• Alergię na pleśń i grzyby wywołują najczęściej: Alternaria, Cladosporium, Penicillium, Aspergillus. 

• Objawy alergii na grzyby i pleśń to zwykle przewlekły katar, niedrożny nos, kaszel, duszność. Pojawiają się też objawy ogólne, np. ból głowy, pogorszenie samopoczucia, co można łatwo pomylić z rozwijającym się przeziębieniem. 

• Aby odróżnić alergię na grzyby i pleśń od przeziębienia, warto zwrócić uwagę na początek objawów, czas trwania, sezonowość, tendencję do nawracania czy nawet wpływ środowiska. 

• Przeziębienie ustępuje samoistnie po kilku dniach, a alergia tylko po ustaniu kontaktu z alergenem lub po przyjęciu leków przeciwalergicznych.

Artykuł został zweryfikowany przez eksperta: Paulina Rynio-Kuźdub – magister farmacji