Kaszel u dziecka w nocy – jak ułożyć poduszki, by ułatwić oddychanie?

Nasilony, duszący kaszel w nocy u dziecka potrafi skutecznie zakłócić sen malucha i budzić niepokój rodziców. Przyczyn może być wiele: od zbyt suchego powietrza, przez chwilową infekcję, po poważniejsze choroby o charakterze przewlekłym. Sprawdź, co może oznaczać nocny kaszel i jak ułożyć dziecko, by ułatwić mu oddychanie oraz zmniejszyć napady kaszlu.

Z artykułu dowiesz się: 

• dlaczego nocny kaszel u dziecka może się nasilać i jakie są jego najczęstsze przyczyny; 

• jak odróżnić kaszel suchy od mokrego i co to oznacza; 

• jak ułożyć dziecko w łóżku, aby zmniejszyć nasilenie kaszlu i ułatwić odkrztuszanie wydzieliny; 

• jakie są domowe sposoby łagodzenia kaszlu. 

Kaszel nocny u dziecka – przyczyny 

Kaszel nasilający się wieczorem i w nocy to częsty problem zgłaszany przez rodziców. Może mieć wiele przyczyn i nie zawsze oznacza poważną chorobę. 

Jednym z częstych czynników jest zbyt suche powietrze w sypialni. W sezonie grzewczym ogrzewanie znacznie obniża wilgotność, prowadząc do wysuszenia śluzówek i odruchowego kaszlu. Podobny wpływ wywiera klimatyzacja, która dodatkowo może sprzyjać unoszeniu się drobnoustrojów i alergenów^1,2. 

Nocny kaszel u dziecka z odkrztuszaniem wydzieliny 

Jeśli nocny kaszel u dziecka wiąże się z odkrztuszaniem wydzieliny, najczęściej świadczy to o^2,3: 

• toczącej się infekcji dróg oddechowych,  

• zapaleniu oskrzeli, 

• spływaniu wydzieliny z zatok.  

Warto wiedzieć! Kaszel w pozycji leżącej może się nasilać, ponieważ sprzyja to gromadzeniu się wydzieliny w drogach oddechowych oraz jej spływaniu po tylnej ścianie gardła. To właśnie dlatego dziecko, które w ciągu dnia kaszle sporadycznie, w nocy może mieć nasilone objawy^2,3. 

Suchy, duszący kaszel w nocy u dziecka 

Suchy, duszący kaszel w nocy u dziecka najczęściej towarzyszy infekcji dróg oddechowych, zwłaszcza w przebiegu przeziębienia. Może utrzymywać się jeszcze przez kilka tygodni po ustąpieniu innych objawów jako tzw. kaszel poinfekcyjny. Wówczas dziecko skarży się zwykle na uczucie drapania w gardle, a napady kaszlu nasilają się po położeniu się do łóżka. Może być także związany z^2,4: 

• chorobą zapalną krtani czy tchawicy^2,4; 

• astmą oskrzelową – szczególnie jeżeli kaszel ma charakter napadowy, pojawia się głównie w nocy i towarzyszą mu świsty lub duszność, a objawy nawracają; 

• krztuścem – gdy występują serie napadów duszącego kaszlu bez możliwości nabrania powietrza, zakończone charakterystycznym, świszczącym wdechem przypominającym „pianie koguta”; 

•  refluksem żołądkowo-przełykowym, w którym cofająca się treść żołądkowa podrażnia drogi oddechowe. 

Jak złagodzić nocny kaszel u dziecka? 

Nocny kaszel, niezależnie od tego, czy ma charakter suchy, czy mokry, często nasila się po przyjęciu pozycji leżącej. W wielu przypadkach można jednak złagodzić objawy prostymi metodami. 

Pozycja do snu przy katarze i nasilonym kaszlu u dziecka 

Jeśli kaszlowi towarzyszy katar lub problemy z zatokami, dobrze jest ułożyć dziecko z lekko uniesioną górną częścią ciała, w celu ograniczenia zalegania śluzu i spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła^,. Leżąca pozycja do snu przy katarze sprzyja bowiem nasileniu odruchu kaszlu, ponieważ na flegmę działa grawitacja^1,3.  

Uniesiona głowa i górna część tułowia 

W przypadku starszych dzieci, najkorzystniejsze jest lekkie uniesienie głowy i klatki piersiowej. Można to osiągnąć, podkładając dodatkową poduszkę pod głowę i ramiona lub unosząc materac od strony głowy łóżka. Taka pozycja⁵: 

• ogranicza gromadzenie się śluzu w zatokach, 

• zmniejsza spływanie wydzieliny do gardła, 

• złagodzi zarówno kaszel suchy, jak i mokry. 

Spanie na boku 

W przypadku suchego, męczącego kaszlu niektórym dzieciom pomaga ułożenie na boku. Ta pozycja może ograniczać napady kaszlu w porównaniu z leżeniem na plecach⁵. 

Oddychanie przez nos 

Ważne jest także, by dziecko oddychało przez nos, a nie przez usta. Oddychanie ustami wysusza śluzówki i może nasilać kaszel. Jeśli nos jest zatkany, przed snem warto zastosować roztwór soli fizjologicznej lub inny preparat zalecony przez lekarza⁵. 

Czego unikać? 

Nie zaleca się spania całkowicie na plecach przy nasilonym katarze – taka pozycja sprzyja zaleganiu wydzieliny i wybudzeniom z powodu kaszlu⁵.  

Warto wiedzieć! U niemowląt nie należy stosować dodatkowych poduszek ze względu na bezpieczeństwo snu – w tej grupie wiekowej wszelkie modyfikacje pozycji powinny być skonsultowane z lekarzem⁵. 

Zadbaj o warunki w pokoju dziecka 

Podstawą jest odpowiednie nawilżenie powietrza w sypialni. Optymalna wilgotność to około 40-60%), a umiarkowana temperatura oscyluje w granicach 18-20°C). Pomocny może być nawilżacz powietrza, a zimą – regularne wietrzenie pokoju. Ważne jest też unikanie ekspozycji na dym tytoniowy i inne czynniki drażniące^1,3. 

Zastosuj domowe sposoby w zależności od charakteru kaszlu 

W przypadku suchego kaszlu dobrze sprawdzają się ciepłe płyny podawane wieczorem – np. herbata lub woda z dodatkiem miodu (lub podanie samego miodu, ale wyłącznie u dzieci powyżej 1. roku życia). Ulgę przynoszą także inhalacje z soli fizjologicznej. Jeśli kaszel ma podłoże alergiczne, konieczne jest ograniczenie kontaktu z alergenami, np. kurzem czy sierścią zwierząt^1,4. 

Przy kaszlu mokrym ważne jest ułatwienie odkrztuszania wydzieliny. Zadbaj odpowiednie nawodnienie dziecka, ponieważ płyny pomagają rozrzedzić śluz. W celu upłynnienia flegmy i nawilżenia dróg oddechowych można również zastosować inhalacje z soli fizjologicznej oraz delikatne oklepywanie pleców³. 

Co warto zapamiętać? 

• Kaszel nocny może być suchy (napadowy, drapiący) lub mokry (z wydzieliną). 

• Pozycja do snu przy katarze (u starszych dzieci) powinna lekko unosić głowę i tułów, aby zmniejszyć spływanie śluzu. 

• Oddychanie przez nos i odpowiednia wilgotność powietrza w sypialni zapobiegają wysuszaniu śluzówki i ograniczają napady kaszlu. 

• Jeśli kaszel ma podłoże alergiczne – należy wyeliminować czynniki drażniące i alergeny z otoczenia dziecka.  

• W postępowaniu ważne jest odpowiednie nawodnienie malucha, która pozwala na efektywniejsze upłynnienie zalegającej wydzieliny.  

Artykuł został zweryfikowany przez eksperta: Natalia Młynek – technik farmaceutyczny