Kaszel po grypie i przeziębieniu – ile trwa i kiedy iść do lekarza?

Kaszel po grypie i przeziębieniu może budzić niepokój – szczególnie jeśli inne objawy już dawno minęły. Czy utrzymujący się odruch kaszlowy to naturalny etap zdrowienia, czy może sygnał, że organizm nadal zmaga się infekcją? Sprawdź, ile może trwać kaszel poinfekcyjny i kiedy nie można go lekceważyć.

Z tego artykułu dowiesz się:  

• dlaczego kaszel po grypie i przeziębieniu może się utrzymywać, mimo ustąpienia innych objawów infekcji, 

• jak rozpoznać, że masz do czynienia z kaszlem poinfekcyjnym, 

• na czym polega leczenie kaszlu poinfekcyjnego, 

• jak rozpoznać kaszel po infekcji i jak odróżnić go od kaszlu infekcyjnego i przewlekłego, 

• jakie objawy towarzyszące przedłużającemu się kaszlowi powinny skłonić do wizyty u lekarza.  

Skąd się bierze kaszel po przeziębieniu i grypie? 

 
Kaszel po przeziębieniu i grypie to efekt przebytej niedawno infekcji wirusowej, która odpowiadała za zapalne stymulowanie nabłonka dróg oddechowych¹.  Prowadzi to do nadreaktywności oskrzeli, skutkiem czego jest utrzymujący się odruch kaszlowy². W wyniku nadmiernej reaktywności dochodzi do kurczenia się oskrzeli pod wpływem bodźców, które zwykle nie powodują takich reakcji. Wyjątek stanowi niedawno przebyte przeziębienie, grypa lub inna infekcja wirusowa – u pacjentów, którzy nie zmagają się np. z astmą oskrzelową, przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP), sarkoidozą¹.  

Mowa wówczas o tzw. kaszlu podostrym (poinfekcyjnym), który utrzymuje się od 3 do 8 tygodni³, a dotyczy 11-25% pacjentów zmagających się z ostrym zapaleniem dróg oddechowych⁴.  

Warto wiedzieć! Wydłużaniu się czasu trwania kaszlu po infekcji u dzieci mogą sprzyjać np. alergiczny nieżyt nosa czy przerost migdałka gardłowego⁶. 

Jak rozpoznać kaszel poinfekcyjny? 

Kaszel poinfekcyjny to najczęściej kaszel suchy o napadowym charakterze, więc bywa bardzo męczący⁵. Aby go rozpoznać i różnicować np. względem innych chorób układu oddechowego, lekarz może zlecić badanie RTG klatki piersiowej – brak nieprawidłowości wykluczy zapalenie płuc i może wskazywać na kaszel będący skutkiem przebytego przeziębienia czy grypy⁴.  

W odróżnieniu kaszlu ostrego, poinfekcyjnego i przewlekłego pomoże poniższa tabela ^3,4,5.  

Rodzaj kaszlu	Czas trwania	Przyczyny	Charakter kaszlu
Ostry	< 3 tygodni	Przeziębienie, grypa, inne infekcje wirusowe	Suchy lub mokry, często z katarem, podwyższoną temperaturą, bólem gardła
Poinfekcyjny	3-8 tygodni	Nadreaktywność oskrzeli po infekcji	Suchy, napadowy i męczący
Przewlekły	> 8 tygodni	Astma, POChP, refluks, nieżyty nosa	Kaszel suchy, uporczywy, często pojawia się w nocy lub po przebudzeniu

Opracowanie własne 

Czym leczyć kaszel po grypie i przeziębieniu? 

 
Kaszl poinfekcyjny ma charakter samoograniczający, dlatego nie wymaga specjalistycznego leczenia⁵. Zatem jeśli objaw utrzymuje się po przebyciu wirusowej infekcji górnych oddechowych i nic nie wskazuje na powikłania bakteryjne (np. zapalenia płuc po grypie), wówczas nie ma potrzeby włączenia antybiotykoterapii⁹.  

Można natomiast stosować metody, które mają załagodzić kaszel poinfekcyjny, np. inhalacje z fizjologicznego roztworu chlorku sodu (0,9% NaCl)¹⁰ lub syropy przeciwkaszlowe (jeśli kaszel jest suchy, tj. bez odkrztuszania wydzieliny)⁷.      

Kaszel po grypie i przeziębieniu – kiedy iść do lekarza? 

 
Kaszel po przebytej infekcji wirusowej może utrzymywać się nawet kilka miesięcy, a u niektórych pacjentów stosowanie typowych leków przeciwkaszlowych nie zawsze przynosi poprawę. Wówczas koniecznością jest konsultacja z lekarzem – być może specjalista podejmie decyzję o rozpoczęciu terapii doustnymi kortykosteroidami⁷.  

Na wizytę do lekarza trzeba umówić się także wtedy, gdy: 

• kaszel poinfekcyjny nie ustępuje po upływie 8 tygodni – taki objaw może wskazywać na wariant kaszlowy astmy (tzw. zespół Corrao)⁷;  

• kaszlowi towarzyszą niepokojące objawy, np. krwioplucie, chrypka, stany podgorączkowe, bóle w klatce piersiowej, duszność, utrata masy ciała⁴. 

Konsultacji lekarskiej wymaga również kaszel o dużym nasileniu lub jeśli przechodzi w proces przewlekły. Może się bowiem wiązać z pojawieniem się powikłań, np. omdleń, nietrzymania moczu, bólów głowy, kaszlowych złamań żeber (głównie u osób zmagających się z osteoporozą)⁸. 

Co warto zapamiętać? 
 

• Kaszel, który nie przechodzi po ustąpieniu innych objawów przeziębienia czy grypy, zwykle wynika z nadreaktywności oskrzeli po przebytej infekcji.  

• Kaszel utrzymujący się po wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych określa się mianem poinfekcyjnego. Może trwać od 3 do 8 tygodni. 

• Leczenie kaszlu poinfekcyjnego zwykle nie wymaga podawania specjalistycznych leków, ponieważ najczęściej przechodzi samoistnie – po procesie regeneracji uszkodzonego nabłonka oskrzeli.  

• Jeśli suchy kaszel jest uporczywy i męczący, można sporadycznie stosować leki przeciwkaszlowe.  

• W łagodzeniu kaszlu pomóc mogą również inhalacje z 0,9% roztworu soli fizjologicznej (NaCl).  

Artykuł został zweryfikowany przez eksperta: Paulina Rynio-Kuźdub – magister farmacji