Okłady na gorączkę – kiedy stosować zimne, a kiedy ciepłe? 

Gorączka zawsze budzi niepokój, co skłania do sięgnięcia po leki przeciwgorączkowe. Jeśli jednak temperatura ciała nie jest nadmiernie wysoka, wiele osób decyduje się spróbować domowych metod, np. okładów. Dowiedz się, kiedy stosować zimne, a kiedy ciepłe okłady na gorączkę i sprawdź, czy ma to większe znaczenie.

Z artykułu dowiesz się: 

• czym jest gorączka, 

• czy i w jakich przypadkach trzeba zbijać gorączkę, 

•  jakie okłady pomagają w obniżaniu temperatury ciała, 

• co stosować jednocześnie z okładami na gorączkę.  

Gorączka – czy to zawsze powód do niepokoju? 

Mianem gorączki określa się podwyższenie ciepłoty ciała do wartości przekraczających przyjęte normy ¹. Wyróżnia się ²: 

• stan podgorączkowy – temperatura ciała waha się wówczas w granicach 37,1^oC-38^oC; 

• gorączkę – ciepłota ciała przekracza 38^oC.  

Gorączka sama w sobie nie jest chorobą, a jedynie wskazuje, że w organizmie dzieje się coś niepokojącego. Stanowi bowiem mechanizm obronny organizmu – jest reakcją na działanie czynników zakaźnych ^{1, 2}.  

Podwyższenie temperatury ciała często jest sygnałem wskazującym na łagodną infekcję wirusową, np. przeziębienie ². Jeśli natomiast gorączka jest wysoka i pojawia się nagle, może wskazywać na poważniejszą infekcję, np. grypę (o podłożu wirusowym) czy anginę (o podłożu bakteryjnym).  

Jeżeli więc pojawi się gorączka, w pierwszej kolejności należy dokonać rozpoznania choroby, która wyzwoliła mechanizm obronny. To pozwoli na wdrożenie skutecznego leczenia ².  

Czy i kiedy trzeba zbijać każdą gorączkę? 

W związku z tym, że gorączka jest jedynie reakcja organizmu na czynnik zakaźny, nie ma potrzeby jej zbijania zaraz po podwyższeniu temperatury ciała. Wiele jednak zależy od tego, jak wysoka jest gorączka, jak czuje się pacjent, czy towarzyszą mu dodatkowe dolegliwości.  

Cały czas trwają dyskusje nad zasadnością utrzymywania podwyższonej temperatury ciała zamiast jej zbijania. Korzyścią wynikającą z gorączki jest opóźnienie wzrostu i reprodukcji niektórych wirusów oraz bakterii czy nawet poprawa funkcji odpornościowych ³. Jednak z drugiej strony wysoka temperatura ciała może powodować poważny dyskomfort, ponieważ zwykle jest przyczyną złego samopoczucia, dreszczy, uczucia zimna czy bólu głowy ⁴.   

Jeżeli więc pacjent czuje się dość dobrze, nie musi za wszelką cenę zbijać gorączki. Jeśli jednak pojawia się spory dyskomfort, a temperatura ciała rośnie, można jednak zastosować domowe metody na gorączkę – szczególnie w połączeniu z podaniem leku przeciwgorączkowego ⁵.  

Okłady na gorączkę – pomoc w obniżaniu temperatury ciała 

Okłady na gorączkę mogą pomóc w obniżeniu temperatury ciała, jednak będą działać wyłącznie w sposób fizyczny, tj. poprzez stratę ciepła na skutek konwekcji lub odparowywanie. Oznacza to, że tego rodzaju domowe sposoby na gorączkę nie są w stanie zmienić podstawowych mechanizmów regulowania temperatury ⁵.  

Zimne okłady na gorączkę – czy są bezpieczne? 

Zimne okłady na gorączkę nie są zalecane, ponieważ zbyt duża różnica temperatur (okładu i ciała) może przyczynić się do zwężenia naczyń krwionośnych, wzrostu temperatury i metabolizmu. Powoduje to bardzo nieprzyjemne odczucia, a to u małych dzieci może spowodować płacz ⁵.  

Ciepłe okłady na gorączkę – lepsze rozwiązanie  

Jeśli chcesz obniżyć temperaturę ciała, znacznie lepszym wyborem są ciepłe okłady na gorączkę, tj. przykładanie mokrych ręczników, których temperatura nie jest niższa niż 30^oC ⁶. Możesz też przeprowadzić ciepłe kąpiele w wodzie o temperaturze 1-2^oC niższej niż aktualna temperatura ciała ⁷. 

Chłodne / ciepłe okłady na gorączkę należy przykładać w miejscach, w których przebiegają większe naczynia krwionośne najbliżej powierzchni skóry. Dobre efekty przyniesie stosowanie kompresów na czoło i kark, pachwiny, łydki.  

Kiedy podawać leki przeciwgorączkowe? 

Jeśli stosujesz okłady na gorączkę, warto jednocześnie włączyć leki przeciwgorączkowe. Korzystny efekt schładzania organizmu uzyskuje się bowiem w momencie ustępowania podwyższonej temperatury ciała. Stosowanie metod skojarzonych ułatwia odbiór nadmiaru ciepła ⁵.  

• Paracetamol – może być stosowany nie tylko u dorosłych, ale i u dzieci. Przy podaniu doustnym początek działania następuje dość szybko, po ok. 15-30 minutach ⁸.  

• Ibuprofen – może być stosowany u dorosłych i dzieci (powyżej 3. miesiąca życia) ⁹. Maksymalne stężenie we krwi osiąga po 1-2 godzinach po podaniu doustnym, natomiast czas ten można skrócić w przypadku ibuprofenu zamkniętego w kapsułkach rozpadających się w soku żołądkowym ¹⁰. 

• Kwas acetylosalicylowy – może być stosowany wyłącznie u osób dorosłych w przebiegu chorób wirusowych. Działanie przeciwgorączkowe rozpoczyna się po ok. 30 minutach od momentu przyjęcia ¹¹.  

Warto wiedzieć! Paracetamol i ibuprofen są jedynymi lekami przeciwgorączkowymi zalecanymi do podawania dzieciom ⁵.  

Co warto zapamiętać? 

• Gorączka jest mechanizmem obronnym przed czynnikami zakaźnymi, dlatego jest obecność jest potrzebna i nie zawsze trzeba ją zbijać od razu.  

• O gorączce mówi się wówczas, gdy temperatura ciała przekracza 38^oC. Natomiast stan gorączkowy to temperatura utrzymująca się w granicach od 37,1^oC do 38^oC.  

• W obniżaniu temperatury ciała pomocne mogą być domowe sposoby na gorączkę, np. chłodne / ciepłe okłady. Natomiast bardzo zimne okłady na gorączkę mogą wywołać nieprzyjemne odczucia związane ze zbyt szybkim zwężaniem naczyń krwionośnych. 

• Zaleca się, aby okłady na gorączkę stosować równolegle z przyjmowaniem leku na gorączkę. Wtedy ochładzanie organizmu ma większy sens terapeutyczny.  

• Paracetamol i ibuprofen można podawać zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Natomiast kwas acetylosalicylowy w gorączce towarzyszącej infekcji wirusowej można podawać wyłącznie osobom dorosłym.  

Artykuł został zweryfikowany przez eksperta: Marlena Stęplowska – technik farmaceutyczny