Czy witamina C pomaga na przeziębienie? 

Witamina C na przeziębienie dla wielu osób jest często pierwszym wyborem, ponieważ kojarzy się z odpornością. Dlatego sięgają po nią przy katarze, bólu gardła czy osłabieniu, licząc na szybszy powrót do zdrowia. Dowiedz się, czy witamina C skraca czas przeziębienia, jak może wspierać organizm w czasie infekcji, a kiedy jej rola bywa przeceniana.

Z artykułu dowiesz się: 

• z czego wynika popularność witaminy C jako sposobu na przeziębienie, 
• czy kwas askorbinowy pomaga skrócić czas trwania infekcji,
• czy warto stosować wysokie dawki witaminy C w okresie przeziębienia, 
• co pomaga na przeziębienie, 
• jak wesprzeć odporność, poza stosowaniem witaminy C.

Witamina C na przeziębienie – skąd wziął się jej fenomen? 

Popularność witaminy C (kwasu askorbinowego) jako sposobu na przeziębienie w dużej mierze wiąże się z książką Vitamin C and the Common Cold autorstwa Linusa Paulinga. W latach 70. naukowiec przekonywał, że wysokie dawki tej witaminy mogą zmniejszać ryzyko infekcji i łagodzić przebieg przeziębienia. Swoje optymistyczne wnioski oparł na pojedynczym badaniu kontrolowanym placebo z udziałem uczniów na obozie narciarskim. Stwierdzono wówczas spadek częstości występowania i czasu trwania przeziębienia w grupie otrzymującej 1g witaminy C dziennie ¹.   

Teoria Paulinga szybko wyszła poza świat naukowy i stała się elementem domowych sposobów na infekcje. Do dziś witamina C pozostaje jednym z najczęściej wybieranych składników wspierających organizm w okresie przeziębienia ². Jednak badania pozwalają bardziej precyzyjnie określić jej rolę, tzn. może ona wspomagać prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego i w określonych warunkach korzystnie wpływać na przebieg infekcji, choć nie jest środkiem eliminującym jej przyczynę.   

Witamina C a odporność  

Nie ulega wątpliwości, że zależność witamina C a odporność istnieje. Optymalne wysycenie tkanek kwasem askorbinowym wpływa na prawidłową pracę układu immunologicznego – zarówno nabytego, jak i wrodzonego ³. Świadczy o tym m.in. fakt, że w okresie zakażenia dochodzi do gwałtownego zmniejszenia stężenia witaminy C we krwi spowodowanego aktywacją krwinek białych ².  Ponadto kwas askorbinowy – jako przeciwutleniacz – wspomaga aktywność skóry w usuwaniu substancji oksydacyjnych, potencjalnie chroniąc przed skutkami stresu oksydacyjnego ³.  

Niedostateczna ilość witaminy C przyczynia się do osłabienia odporności i większej podatności na infekcje ³. Działanie immunosupresyjne (osłabiające aktywność układu immunologicznego) niedoboru kwasu askorbinowego wynika z zaburzeń czynności limfocytów T ².  

Dbanie o prawidłową podaż witaminy C jest więc ważnym elementem wspierania odporności. Wyniki badań kontrolowanych i metaanaliz wskazują, że jej właściwości w odniesieniu do przeziębienia zależą m.in. od sposobu i czasu stosowania. Najwięcej korzyści obserwuje się przy regularnej suplementacji, która może nieznacznie skrócić czas trwania infekcji i łagodzić jej objawy^2,4.   

Sprawdź także: Miód – właściwości i zastosowanie w łagodzeniu objawów przeziębienia

Czy witamina C pomaga na przeziębienie – co mówią wyniki badań? 

Witamina C na przeziębienie wpływa korzystnie w przypadku systematycznego stosowania. Jednak nie należy jej traktować jako środka, który całkowicie zapobiega infekcji lub natychmiast eliminuje objawy – szczególnie jeśli jest podawana po wystąpieniu pierwszych dolegliwości.  Potwierdza to obszerna metaanaliza Cochrane Library, przeprowadzona na bazie 29 badań i 11 tys. uczestników ⁴.  

Rozpoczęcie przyjmowania wysokich dawek witaminy C dopiero  w momencie wystąpienia objawów przeziębienia, nie wykazało w badaniach tak spójnych rezultatów jak jej regularne stosowanie. U większości os osób suplementacja nie zmniejszała istotnie częstości występowania przeziębienia, jednak mogła wpłynąć na czas utrzymywania się i nasilenia objawów⁴. Wyjątek stanowią osoby narażone na krótkotrwałe okresy wysiłku fizycznego – w ich przypadku rzeczywiście witamina C podawana regularnie pomaga ograniczyć ryzyko wystąpienia przeziębienia nawet o połowę ⁵.  

Natomiast stała suplementacja (rozpoczęta na długo przed infekcją) może wpływać na jej przebieg – czas trwania skraca się średnio o 8% (u dorosłych), a ponadto dochodzi do złagodzenia objawów ⁵.  

Oznacza to, że witamina C może stanowić wartościowy element preparatów stosowanych podczas przeziębienia – szczególnie jako składnik wspierający leczenie objawowe.  

Przeczytaj także: Najlepsze herbaty na przeziębienie – lipa, czarny bez i malina w walce z wirusem

Na czym polega leczenie przeziębienia?  

Przeziębienie wywołują wirusy (za ok. 40% zakażeń odpowiadają rhynowirusy), dlatego leczenie koncentruje się przede wszystkim na łagodzeniu objawów ⁶. Zwykle rekomenduje się stosowanie ^6,7: 

• leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, np. paracetamol lub niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ); 
• leków zmniejszających przekrwienie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych, np. pseudoefedryna;
• leków przeciwkaszlowych (np. z lewodropropizyną czy dekstrometorfanem przy kaszlu suchym) lub leków rozrzedzających wydzielinę (przy kaszlu mokrym). 

Można także sięgnąć po leki złożone, które zawierają substancje zwalczające nasilone objawy przeziębienia i grypy. W ich składzie mogą znajdować się np. paracetamol, pseudoefedryna, dekstrometorfan. Jednak przed ich zastosowaniem dokładnie sprawdź skład preparatu, aby nie przyjmować dodatkowo tych samych substancji w innych lekach, np. osobno paracetamolu. Takie dublowanie składników może zwiększać ryzyko działań niepożądanych. 

Jak wspierać odporność, poza stosowaniem witaminy C?

Witamina C jest istotnym elementem wspierania prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, ale odporność warto wspomagać kompleksowo.  

Duże znaczenie mają m.in. odpowiednia ilość jakościowego snu, prawidłowo zbilansowana dieta, aktywność fizyczna czy unikanie stresu.  

Warto też pomyśleć o włączeniu suplementacji, np. oleju z wątroby rekina. Zawiera on substancje o właściwościach immunostymulujących (skwalen) oraz przyczyniające się do zwiększenia liczby leukocytów i limfocytów (alkiloglicerole – AKG) ⁸.  

Odporność warto więc wspierać wielokierunkowo, łącząc codzienne zdrowe nawyki z rozsądnie dobraną suplementacją, w tym z dbaniem o odpowiednią podaż witaminy C. 

Co warto zapamiętać? 

• Witamina C wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, a jej odpowiednia podaż jest szczególnie ważna w okresach zwiększonego obciążenia organizmu.
• Regularna suplementacja kwasu askorbinowego może skracać czas trwania infekcji i łagodzić nasilenie objawów.  
• Najlepiej udokumentowane korzyści wiążą się z regularnym stosowaniem witaminy C. 
• Przyjmowanie wysokich dawek witaminy C w momencie wystąpienia objawów daje mniej widoczne efekty.
• Odporność warto wspierać na wielu płaszczyznach jednocześnie, np. poprzez zdrową dietę, prawidłowy sen, aktywność fizyczną. 
• W celu wsparcia odporności można sięgnąć po suplementy zawierające np. olej z wątroby rekina.
   

Artykuł zweryfikowany przez eksperta: Paulina Rynio-Kuźdub – mgr farmacji