Jak nawadniać organizm podczas gorączki i infekcji?

Nawadnianie organizmu podczas gorączki i infekcji to jeden z elementów, który wspiera powrót do zdrowia. Znaczenie ma jednak nie tylko ilość wypijanych płynów, ale również ich rodzaj. Dowiedz się, jak powinno wyglądać nawodnienie przy grypie czy każdej innej infekcji.

Z artykułu dowiesz się:

• jak gorączka wpływa na gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu,
• ile wody pić podczas gorączki,
• co pić podczas gorączki – poza wodą,
• czym lepiej nie nawadniać organizmu podczas gorączki,
• co pić w przypadku infekcji z gorączką, wymiotami i biegunką.

Dlaczego trzeba zadbać o nawodnienie organizmu przy gorączce?

Odpowiednie nawodnienie organizmu przy gorączce jest niezwykle istotne, ponieważ pozwala na uniknięcie objawów odwodnienia. Podwyższona temperatura ciała uruchamia naturalny mechanizm prowadzący do przywrócenia równowagi cieplnej. Zwiększa się potliwość, a co za tym idzie – następuje zwiększona utrata wody¹.

Podczas gorączki dochodzi do przyspieszenia podstawowej przemiany materii, czemu towarzyszy przyspieszenie oddechów². Szacuje się, że zdrowy dorosły człowiek traci przez oddychanie ustami ok. 600 ml wody dziennie³, więc w przypadku przyspieszonego oddechu podczas gorączki utrata będzie jeszcze większa.

Warto przy tym pamiętać, że na niedostateczne nawodnienie – także spowodowane wypijaniem za małej ilości płynów podczas gorączki – szczególnie narażone są⁴:

• niemowlęta i małe dzieci – głównie z powodu częstszego występowania biegunek i wymiotów; ponadto nie zawsze są w stanie zasygnalizować pragnienia i nie mają nawyku sięgania po picie;
• osoby starsze – z powodu zmniejszonego odczuwania pragnienia;
• osoby z chorobami przewlekłymi – przyjmowanie niektórych leków może zwiększać utratę wody, podobnie jak wiele chorób (np. cukrzyca, choroby nerek).

Ile wody pić podczas gorączki?

Przyjmuje się, że na każdy 1^oC powyżej optymalnej temperatury ciała potrzeba około 10-15% więcej płynów niż wynika to z zapotrzebowania osoby zdrowej^4,5,6.

To, ile wody pić podczas gorączki, jest kwestią indywidualną – zapotrzebowanie zależy od wieku, masy ciała, aktualnej temperatury ciała, intensywności pocenia się. Znaczenie ma również to, czy gorączce towarzyszą dolegliwości ze strony układu pokarmowego, np. wymioty, biegunka – objawy występujące niekiedy przy grypie u dzieci⁷.

Warto wiedzieć! Im większa ilość wody dostarczana jest jednorazowo, tym szybciej jest ona wydalana z organizmu. Dlatego podaż płynów najlepiej rozłożyć w czasie, tj. dostarczać ją częściej, ale w mniejszych porcjach jednorazowych⁸.

Napoje podczas gorączki to nie tylko woda…

Pierwszym wyborem przy nawadnianiu podczas gorączki jest woda niegazowana. I słusznie, ponieważ nie tylko pomaga uzupełnić ilość płynów, ale także usuwać toksyny z organizmu⁸. Trzeba jednak pamiętać, że podczas gorączki organizm traci nie tylko wodę, ale również elektrolity – minerały w postaci jonów, które odpowiadają za prawidłową gospodarkę wodno-elektrolitową⁹. Dlatego w okresie infekcji przebiegającej z gorączką lub podwyższoną temperaturą ciała, warto je dostarczać. Ich źródłem mogą być doustne płyny nawadniające (ORS), a nawet woda z niewielkim dodatkiem soli i miodu.

Aby nawodnić organizm, można pić także mleko z miodem. Z jednej strony taki napój pomaga uzupełnić płyny podczas gorączki i może dawać lepsze efekty niż woda – działa niczym gąbka, dłużej zatrzymując w organizmie zawartą w nim wodę⁸. Z drugiej strony – ciepłe mleko z miodem może przynieść ulgę w infekcji przebiegającej z bólem gardła¹⁰.

Czego nie pić w czasie infekcji?

Chociaż nawodnienie przy grypie oraz innej infekcji przebiegającej z gorączką jest niezwykle ważne, nie każdy napój temu sprzyja. Niektóre płyny mogą nasilać utratę wody, podrażniać przewód pokarmowy, a inne dostarczać porcję zbędnych kalorii.

W czasie infekcji nie zaleca się pić ^8,10:

• słodzonych napojów gazowanych – mogą podrażniać przewód pokarmowy, a przy tym dostarczają tzw. puste kalorie (nie wywołują uczucia sytości);
• alkoholu – wykazuje właściwości moczopędne, więc zwiększa wydalanie wody.

Jak wygląda nawodnienie przy grypie z objawami ze strony przewodu pokarmowego?

Nawodnienie przy grypie, której towarzyszą objawy ze strony układu pokarmowego (wymioty, biegunka), może wymagać podawania nie tylko wody. Zaleca się także wypijanie rozcieńczonych soków owocowych (np. jabłkowego), napojów izotonicznych, zup⁴. 

Jeżeli chory wymiotuje, ważne jest podawanie płynów w temperaturze pokojowej lub schłodzonych (nigdy ciepłych). Należy je wypijać niewielkimi łykami w kilkuminutowych odstępach czasu⁴.

Co warto zapamiętać?

• Gorączka zwiększa utratę wody na skutek procesów termoregulacyjnych oraz przyspieszonego oddychania.
• Na niedostateczną ilość wody podczas infekcji narażone są głównie niemowlęta i małe dzieci, osoby starsze i osoby chorujące przewlekle.
• Zaleca się wypijać 10-15% wody więcej niż wynika to z zapotrzebowania przy każdym wzroście temperatury o 1^oC powyżej temperatury uznawanej za prawidłową.
• Ważne jest, aby wypijać nie tylko wodę, ale i elektrolity – do ich utraty również dochodzi podczas gorączki.
• W przypadku infekcji przebiegającej z wymiotami i biegunką, do nawodnienia można wykorzystać nie tylko wodę, ale również zupy, napoje izotoniczne, rozcieńczone soki owocowe.

Artykuł został zweryfikowany przez eksperta: Marlena Stęplowska – technik farmaceutyczny