5 mitów o przeziębieniu 

Przeziębienie należy do najczęstszych infekcji, wokół której narosło wiele mitów. Wiele osób nadal wierzy, że chorobę wywołuje samo wychłodzenie organizmu, antybiotyki pomagają szybciej wrócić do zdrowia, a wysokie dawki witaminy C potrafią zatrzymać infekcję. Warto więc oddzielić popularne przekonania od prawdy popartej badaniami naukowymi. Poznaj fakty i mity o przeziębieniu.  

Z artykułu dowiesz się: 

• czy przeziębienie bierze się z zimna, 
• czy witamina C leczy przeziębienie, 
• dlaczego antybiotyki nie pomagają przy infekcji wirusowej, 
• które naturalne sposoby mogą łagodzić objawy, 
• czy leki na przeziębienie usuwają przyczynę choroby. 

Mit 1. Przeziębienie bierze się z wychłodzenia organizmu  

Są osoby, które nadal uważają, że wyjście bez czapki, w lekkim ubraniu czy samo dłuższe przebywanie na zimnie będzie skutkować przeziębieniem. Jeśli zastanawiasz się, czy przeziębienie bierze się z zimna, w rzeczywistości tak nie jest. Choć choroba może rozwinąć się z powodu wychłodzenia, konieczny jest do tego kontakt z wirusem. Sama niska temperatura nie odpowiada za infekcję, ale może wpływać na mechanizmy odpornościowe organizmu i zwiększać podatność na nią ¹.   

Ponadto niektóre wirusy namnażają się skuteczniej w niższej temperaturze, a jednocześnie niższa temperatura osłabia działanie interferonów i innych mechanizmów przeciwwirusowych w komórkach nabłonka dróg oddechowych ².  

Czynnikiem etiologicznym jest ponad 200 typów wirusów ³, ale to rhynowirusy są przyczyną ok. 40% przypadków przeziębienia ⁴. Po wniknięciu do komórek nabłonka dróg oddechowych dochodzi do namnażania się wirusów, co skutkuje pojawieniem się miejscowego stanu zapalnego ³. 

Przeczytaj także: Ile trwa przeziębienie i jak je skrócić?

Mit 2. Witamina C leczy przeziębienie

Suplementacja witaminą  C jest jednym z najczęściej wybieranych sposobów wspierania organizmu w czasie przeziębienia. Choć stosowanie „dawek uderzeniowych” dopiero po pojawieniu się objawów nie przynosi oczekiwanych efektów ⁵, regularna suplementacja może okazać się pewnym wsparciem. Jak pokazują badania, systematyczne stosowanie witaminy C może nieznacznie skrócić czas trwania objawów i złagodzić ich nasilenie. Efekt ten był wyraźniejszy u osób narażonych na intensywny wysiłek fizyczny lub ekstremalne warunki środowiskowe ⁶.  

Popularność tego mitu w dużej mierze wiąże się z publikacją Linusa Paulinga, w której promował bardzo wysokie dawki witaminy C jako skuteczny sposób zapobiegania infekcjom ⁷. Choć jego teoria zdobyła ogromny rozgłos (i to przekonanie nadal pokutuje w niektórych środowiskach), współczesne badania kliniczne nie potwierdzają jego tez.  Wskazują jedynie na wspomniane wyżej skrócenie czasu trwania dolegliwości typowych dla przeziębienia.

Mit 3. Antybiotyki pomagają na przeziębienie

Antybiotyki stosuje się w przypadku infekcji bakteryjnych, a za przeziębienie odpowiadają wirusy. Dlatego ich podawanie nie skraca czasu choroby ani nie łagodzi objawów. Co więcej, profilaktyczne stosowanie antybiotyku – w celu zapobiegnięcia powikłaniom (np. nadkażeniom) – wcale nie zmniejsza ryzyka ich wystąpienia ³. Natomiast zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia antybiotykooporności ⁸ i może sprzyjać zaburzeniom mikrobiomu jelitowego uczestniczącego w regulacji odporności ⁹.

Mit 4. Naturalne sposoby na przeziębienie są nieskuteczne

Naturalne metody łagodzenia objawów przeziębienia pomogą pomóc. Doskonałym tego przykładem jest miód stosowany przy kaszlu i bólu gardła, który przyczynia się do zmniejszania uciążliwości symptomów infekcji górnych dróg oddechowych m.in. poprzez właściwości przeciwdrobnoustrojowe ¹⁰. 

Wsparciem mogą służyć preparaty bez recepty zawierające naturalne wyciągi roślinne. Ich stosowanie trzeba dopasować do rodzaju i nasilenia dolegliwości, zgodnie z informacjami zawartymi w ulotce.  

Sprawdź również: Miód – właściwości i zastosowanie w łagodzeniu objawów przeziębienia

Mit 5. Leki stosowane przy przeziębieniu leczą

Leczenie przeziębienia polega wyłącznie na łagodzeniu objawów, a nie wyeliminowania przyczyny. Warto jednak sięgnąć po leki dostępne bez recepty, np. preparaty złożone zawierające paracetamol, pseudoefedrynę i dekstrometorfan. Są to substancje, które przyczyniają się odpowiednio do zmniejszenia uciążliwości bólu głowy, obrzęku nosa czy suchego kaszlu ^3,4.  

Przeziębienie zwykle ustępuje samoistnie – podwyższona temperatura utrzymuje się nie dłużej niż 3 dni, ból gardła i katar – 7 dni. Natomiast kaszel może dokuczać przez 2-3 tygodnie ⁴. Mimo że infekcja ma charakter samoograniczający, warto sięgnąć po odpowiednio dobrane preparaty dostępne bez recepty. Leczenie objawowe pomaga zmniejszyć uciążliwość dolegliwości, poprawić codzienne funkcjonowanie oraz zapewnić większy komfort w czasie powrotu do zdrowia. 

Warto znać fakty i mity o przeziębieniu, aby nie powielać nieskutecznych metod leczenia i rozsądnie reagować na pierwsze objawy infekcji.  

Co warto zapamiętać? 

• Odpowiedź na pytanie, czy przeziębienie bierze się z zimna, brzmi: nie. Do rozwoju infekcji konieczny jest kontakt z wirusem.  
• Witamina C nie zatrzymuje przeziębienia, ale regularna suplementacja może nieznacznie skrócić czas trwania objawów. 
• Antybiotyki nie działają na wirusy, dlatego nie pomagają w typowym przeziębieniu i nie powinny być stosowane „na wszelki wypadek”.
• Niektóre naturalne metody, np. miód czy wyciąg z pelargonii afrykańskiej, mogą łagodzić objawy infekcji.
• Leki na przeziębienie nie usuwają przyczyny choroby, ale pomagają zmniejszyć uciążliwość objawów.

Artykuł zweryfikowany przez eksperta: Paulina Rynio-Kuźdub – mgr farmacji