Zimne dłonie i stopy przy gorączce – co oznacza ten objaw u dorosłych?

Zimne dłonie i stopy przy gorączce to objaw, który może zaskakiwać – jak to możliwe, że przy podwyższonej temperaturze ciało odczuwa chłód? To reakcja organizmu związana z mechanizmem termoregulacji i odpowiedzią na infekcję. Dowiedz się, kiedy taki objaw jest naturalny, a także odkryj, skąd się biorą dreszcze i uczucie zimna.

Z artykułu dowiesz się: 

• co oznacza uczucie zimnych dłoni i stóp u dorosłych, zarówno przy gorączce, jak i bez niej; 

• jak działa mechanizm termoregulacji podczas gorączki i dlaczego odczuwamy zimno mimo wysokiej temperatury ciała; 

• jak powstaje gorączka i jakie czynniki biorą udział w jej regulacji; 

• kiedy dreszcze, zimne poty i uczucie zimna wskazują na infekcję; 

• na jakie objawy towarzyszące gorączce i dreszczom warto zwrócić uwagę. 

Zimne stopy i dłonie – co to może oznaczać?

Zimne stopy i dłonie to uczucie niższej temperatury w porównaniu z resztą ciała. Sporadycznie może występować u osób zdrowych, np. przy niskiej temperaturze, przemoczeniu czy niewłaściwym ubraniu. Jeśli uczucie to utrzymuje się długotrwale, najczęściej związane jest z zaburzeniami krążenia, np. w przebiegu miażdżycy. Zimne kończyny mogą też towarzyszyć rzadziej występującym schorzeniom, np.^1,2:

• objawowi Raynauda,
• niedokrwistości,
• niedoczynności tarczycy,
• chorobie tętnic obwodowych,
• fibromalgii.

Uczucie zimna może być również skutkiem stresu lub działań niepożądanych niektórych leków, np. beta-adrenolityków, ergotaminy czy pseudoefedryny stosowanej przy przeziębieniu¹.

Gdy jednak odczuwasz zimne stopy i dłonie przy gorączce, jest to zazwyczaj związane z toczącą się infekcją, a nie z chorobą układową czy przewlekłą.

Gorączka i zimne stopy oraz dłonie – jak to działa?

Gorączka jest złożoną odpowiedzią organizmu na infekcje, urazy czy stany zapalne, regulowaną przez układ nerwowy, hormonalny i immunologiczny. Nie polega jedynie na podwyższeniu temperatury ciała, ale obejmuje także szereg zmian metabolicznych, fizjologicznych i behawioralnych³.

Jakie są objawy gorączki?

Według współczesnych kryteriów za gorączkę uważa się temperaturę ciała powyżej 38°C, natomiast temperatury w zakresie 37,1-38°C określa się jako stan podgorączkowy⁴.

Objawy gorączki obejmują dreszcze, dreszcze z drżeniem mięśni, wzrost temperatury, a następnie pocenie się i spadek temperatury po ustąpieniu bodźca gorączkowego. Towarzyszą im często³:

• bóle głowy,
• osłabienie,
• brak apetytu.

Jak powstaje gorączka?

Za powstawanie gorączki odpowiadają pirogeny, zarówno egzogenne (np. toksyny bakteryjne, lipopolisacharydy) jak i endogenne (np. cytokiny IL-1, IL-6, TNF α), które aktywują odpowiedź zapalną i zwiększają syntezę prostaglandyny E2 w mózgu. Istnieją też cyrogeny – czynniki przeciwdziałające nadmiernemu wzrostowi temperatury, takie jak IL-10, hormony i neuroprzekaźniki. Sygnały gorączkowe mogą docierać do mózgu zarówno drogą humoralną (krążące cytokiny i PAMPs) jak i nerwową (nerwy czuciowe skóry i nerw błędny)³.

Odczucie zimnych stóp i dłoni przy gorączce a mechanizm termoregulacji

Temperaturę ciała kontroluje się poprzez skomplikowane mechanizmy termoregulacyjne w podwzgórzu. Tam neurony wrażliwe na ciepło i zimno sterują mechanizmami utraty i wytwarzania ciepła – np. poprzez pocenie się, drżenie mięśni czy zmiany naczyniowe w skórze.

Gorączka jest definiowana jako kontrolowane podwyższenie temperatury powyżej normalnych wahań dobowych, z ustaleniem nowego punktu równowagi termicznej. W przeciwieństwie do hipertermii lub udaru cieplnego, w których temperatura rośnie bez zmiany punktu regulacyjnego, w gorączce punkt ten zostaje przesunięty w górę. To powoduje, że ciało w sposób subiektywny „odczuwa” normalną temperaturę jako zimną – wówczas można mieć wrażenie, że występują oziębione stopy lub zimne ręce przy goraczce³.

Uczucie zimna, dreszcze i zimne poty – co mogą oznaczać?

Dreszcze, zimne poty i uczucie zimna to reakcje organizmu, które mogą mieć różne przyczyny, zależnie od tego, czy występują razem z gorączką, czy bez niej.

Uczucie zimna dreszcze z gorączką

Kiedy dreszczom towarzyszy gorączka, najczęściej wskazują na aktywną reakcję organizmu na infekcję – bakteryjną lub wirusową. Mechanizm ten jest związany z aktywnością podwzgórza, które „ustawia” wyższą temperaturę ciała, a mięśnie zaczynają mimowolnie drżeć, by podnieść ciepłotę ciała do nowego punktu równowagi. Towarzyszą temu⁵:

• uczucie zimna,
• zimne kończyny (czyli wspomniane zimne stopy i dłonie przy gorączce),
• czasem zimne poty.

Wynika to z obkurczania naczyń krwionośnych w skórze, aby nie tracić ciepła. Takie objawy mogą pojawiać się także przy chorobach pasożytniczych, niektórych reakcjach poszczepiennych, a czasem przy nowotworach złośliwych, np. białaczkach czy chłoniakach⁵.

Dreszcze bez gorączki

Dreszcze bez gorączki zwykle nie są związane z infekcją. Mogą wynikać z⁵:

• wychłodzenia, np. po przebywaniu w mokrej odzieży,
• silnych emocji,
• hipoglikemii,
• zaburzeń hormonalnych (np. nadczynność tarczycy),
• menopauzy,
• zespołu odstawiennego,
• niektórych uczuleń,
• chorób neurologicznych,
• intensywnego wysiłku fizycznego,
• silnych przeżyć estetycznych.

Towarzyszące im zimne poty i uczucie zimna mogą pojawiać się w tych sytuacjach jako element reakcji organizmu na stres lub zmianę stanu metabolicznego.

Co warto zapamiętać?

• Zimne dłonie i stopy przy gorączce to efekt mechanizmów termoregulacyjnych – organizm stara się podnieść temperaturę ciała, a ciało odczuwa normalną temperaturę jako niższą.
• Dreszcze i uczucie zimna mogą pojawiać się zarówno z gorączką (jako objaw infekcji), jak i bez niej (poprzez wychłodzenie, stres, zaburzenia hormonalne, choroby neurologiczne).
• Towarzyszące zimne poty są częścią naturalnej reakcji organizmu i mogą sygnalizować aktywną walkę z patogenami.

Artykuł został zweryfikowany przez eksperta: Natalia Młynek – technik farmaceutyczny