Ból głowy przy infekcji czy od zatok – jak rozróżnić rodzaje bólu głowy?

Ból głowy jest częstym objawem towarzyszącym infekcji, ale nie zawsze o niej świadczy. Duże znaczenie ma mechanizm jego powstawania oraz charakter, ponieważ różne są rodzaje bólów głowy. Sprawdź, co dolegliwość może oznaczać w Twoim przypadku.

Z artykułu dowiesz się: 

• jakie są rodzaje bólów głowy, 

• czym charakteryzuje się ból głowy przy przeziębieniu, 

• jakie daje objawy zatokowy ból głowy, 

• co na ból głowy stosować.  

Ból głowy – rodzaje 

Ból głowy jest dolegliwością o różnym charakterze, który występuje bez względu na wiek¹. Zgodnie z klasyfikacją ICHD-3 (International Classification of Headache Disorders) wyróżnić można następujące rodzaje bólów głowy²: 

• pierwotne – ból głowy jest chorobą samą w sobie (np. migrena, napięciowy ból głowy, klasterowy ból głowy); do tej grupy zalicza się także bóle trójdzielno-autonomiczne, które cechuje napadowość oraz jednostronność z objawami towarzyszącymi po tej samej stronie (np. zaczerwienienie spojówki, zwężanie źrenicy, opadanie powieki); 

• wtórne – odpowiadają za nie choroby neurologiczne lub choroby ogólnoustrojowe (np. zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych). 

Bóle głowy pojawiające się przy przeziębieniu, grypie czy zapaleniu błony śluzowej nosa i zatok przynosowych są więc bólami wtórnymi.  

Jak boli głowa przy przeziębieniu i grypie? 

Bóle głowy przy przeziębieniu i grypie występują dość często. Zwykle odczuwane są w okolicy czoła i oczu³. Mechanizm ich powstawania nie został do końca wyjaśniony, jednak istnieją przypuszczenia, że ma to związek z cytokinami uwalnianymi przez komórki układu odpornościowego w odpowiedzi na infekcję wirusową⁴.  

Aby mieć pewność, że ból głowy ma związek z przeziębieniem czy grypą, warto wziąć pod uwagę objawy dodatkowe. Zalicza się do nich m.in. podwyższona temperatura ciała (w przypadku grypy będzie to wysoka gorączka), uczucie zatkanego nosa, ból gardła, kaszel^5,6. 

Jak objawiają się zatokowe bóle głowy?  

Zatokowe zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych (ZNZP) jest stanem zapalnym, który zwykle trwa krócej niż 10 dni. Chociaż najczęściej ma charakter wirusowy, niekiedy może być zapaleniem o podłożu bakteryjnym (wtedy, gdy obserwowane jest nasilenie objawów, miejscowy ból w obrębie twarzy, czy pojawia się gorączka powyżej 38^oC)⁷.  

Choroba daje wiele objawów, jednak to właśnie ból głowy jest symptomem dominującym – występuje nawet u 60-80% pacjentów z rozpoznanym ostrym zapaleniem zatok przynosowych. Cechą charakterystyczną jest też niedrożność lub wyciek z nosa. Towarzyszy temu najczęściej uczucie rozpierania twarzy oraz utrata / upośledzenie węchu⁸.  

Zatokowy ból głowy jest dość charakterystyczny – zwykle występuje po jednej stronie, daje wrażenie pulsowania. Często promieniuje do innych części twarzy, a nawet szyi. Dolegliwości bólowe mogą nasilać się nie tylko podczas ucisku zajętej zatoki, ale również przy wydmuchiwaniu nosa, podczas kaszlu czy nawet przy aktywności fizycznej⁹.   

Warto przy tym podkreślić, że umiejscowienie bólu głowy zależy od tego, które zatoki zostały zajęte. Przykładowo, gdy stan zapalny dotyczy zatoki szczękowej, wówczas może pojawić się silny ból kości policzkowych. Natomiast w przypadku zatoki czołowej ból pojawi się w okolicy czołowej i będzie miał charakter rozpierający. Zajęcie zatoki sitowej będzie oznaczać ból w okolicy oczodołów, który może nasilać się w pozycji leżącej na plecach⁹.  

Charakterystyka bólu głowy innego pochodzenia  

Aby łatwiej odróżnić zatokowe bóle głowy od innych rodzajów dolegliwości bólowych w tym rejonie, warto poznać cechy charakterystyczne dla migreny czy napięciowego bólu głowy. 

• Typowe dla migreny jest narastanie objawów w ciągu kilku minut. Ból głowy staje się pulsujący i tętniący. Występuje jednostronnie. Może nasilać się podczas aktywności. U 15-30% pacjentów migrenowy ból głowy jest poprzedzony tzw. aurą (np. objawami wzrokowymi – migoczącymi mroczkami, błyskami świetlnymi, objawami czuciowymi, zaburzeniami mowy)¹⁰.   

• Napięciowy ból głowy nie jest spowodowany żadną chorobą i często ma postać epizodyczną. Charakteryzuje się obustronnym występowaniem, nie jest pulsujący, ma niewielkie natężenie. Nie towarzyszą mu nudności¹¹.  

Co na ból głowy?  

To, co na ból głowy sprawdzi się najlepiej, w dużej mierze zależy od przyczyny dolegliwości. Jeśli jest on jednym z objawów przeziębienia czy grypy, można sięgnąć po leki przeciwbólowe, np. paracetamol czy ibuprofen (należący do NLPZ)¹².  

W przypadku zatokowego bólu głowy można również zastosować leki przeciwbólowe, ale warto też włączyć inne preparaty, np. leki obkurczające naczynia błony śluzowej nosa czy wykonywać płukanki nosa izotonicznym roztworem soli fizjologicznej (0,9% NaCl)^13. 

Pamiętaj! Jeśli niepokoi Cię ból głowy i towarzyszą mu inne nietypowe objawy, jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem.  

Co warto zapamiętać? 

• Bóle głowy można podzielić na pierwotne i wtórne. Te, które występują w przebiegu przeziębienia, grypy czy zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych zalicza się do bólów pochodzenia wtórnego. 

• Ból głowy przy przeziębieniu i grypie zlokalizowany jest w okolicy czoła i oczu. 

• Zatokowy ból głowy ma charakter jednostronny, daje wrażenie pulsowania. Towarzyszą mu inne objawy, np. uczucie rozpierania twarzy, upośledzenie węchu.  

• Leczenie bólu głowy przy przeziębieniu i ZNZP sprowadza się do przyjmowania leków przeciwbólowych.  

Artykuł został zweryfikowany przez eksperta: Paulina Rynio-Kuźdub – mgr farmacji