Ibuprofen czy paracetamol? Porównanie działania przy różnych objawach infekcji

Paracetamol i ibuprofen to najczęściej stosowane leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Choć często używane są naprzemiennie, różnią się mechanizmem działania, wskazaniami i profilem bezpieczeństwa. Sprawdź, który lek wybrać w konkretnych sytuacjach oraz jak je stosować podczas infekcji.

Z artykułu dowiesz się:

• jak działa paracetamol i jakie są jego główne zalety podczas infekcji;
• jak działa ibuprofen i kiedy jego właściwości przeciwzapalne mają przewagę;
• jak długo działają oba leki i co ile godzin można je przyjmować;
• kiedy stosować paracetamol, a kiedy ibuprofen – rekomendacje WHO.

Paracetamol – co to za lek?

Paracetamol (acetaminofen) to jeden z najczęściej stosowanych leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych na świecie. Został wprowadzony do lecznictwa w latach 50. XX wieku, a obecnie dostępny jest w wielu preparatach – zarówno jako lek jednoskładnikowy, jak i składnik preparatów złożonych, szczególnie stosowanych w objawowym leczeniu przeziębienia i grypy¹.

Jak działa paracetamol?

Mechanizm działania paracetamolu związany jest głównie z hamowaniem aktywności cyklooksygenazy (COX) w mózgu i rdzeniu kręgowym. Enzym ten odpowiada za syntezę prostaglandyn – substancji uczestniczących w powstawaniu bólu i gorączki¹.

Lek przenika przez barierę krew-mózg i działa centralnie, ograniczając odczuwanie bólu oraz obniżając podwyższoną temperaturę ciała. Nie hamuje natomiast syntezy prostaglandyn w tkankach obwodowych, dlatego nie działa przeciwzapalnie. Wykazuje dwa podstawowe działania¹:

• przeciwbólowe,
• przeciwgorączkowe.

Ważną cechą paracetamolu jest również brak wpływu na agregację („zlepianie się”) płytek krwi i proces krzepnięcia¹.

Dostępne postaci paracetamolu

Paracetamol dostępny jest w postaci tabletek, kapsułek, zawiesin doustnych, czopków oraz roztworów do podania dożylnego¹.

Stosowanie paracetamolu podczas infekcji – na co pomaga?

Paracetamol znajduje zastosowanie w leczeniu bólu o małym i umiarkowanym nasileniu, niezależnie od jego przyczyny. Dlatego jest pomocny w łagodzeniu dolegliwości bólowych towarzyszących infekcjom, w tym bólu mięśni. Jest również powszechnie wykorzystywany jako lek obniżający gorączkę – zarówno u dorosłych, jak i u dzieci (zgodnie z zaleceniami dotyczącymi wieku i masy ciała).

Warto wiedzieć! W wielu preparatach na przeziębienie i grypę paracetamol łączony jest z innymi substancjami, takimi jak sympatykomimetyki zmniejszające obrzęk błony śluzowej nosa czy leki przeciwhistaminowe łagodzące katar i kichanie¹.

Jak długo działa paracetamol? Co ile godzin należy go przyjmować?

Działanie przeciwbólowe paracetamolu utrzymuje się zwykle przez 4-6 godzin, natomiast przeciwgorączkowe przez 6-8 godzin. Czas, po którym zauważalny jest efekt terapeutyczny, zależy od drogi podania¹:

• po podaniu doustnym lek wchłania się szybko z przewodu pokarmowego, a maksymalne stężenie we krwi osiąga zazwyczaj w ciągu 30-120 minut;
• podanie doodbytnicze wiąże się z wolniejszym wchłanianiem (szczyt stężenia po około 2-3 godzinach);
• podanie dożylne – efekt przeciwbólowy pojawia się już po kilku minutach.

Czym jest ibuprofen?

Ibuprofen należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) i chemicznie jest pochodną kwasu propionowego. Jako pierwszy z tej grupy został wprowadzony do lecznictwa w latach 60. XX wieku. Obecnie jest powszechnie stosowany na całym świecie i dostępny w licznych preparatach, zarówno jako lek prosty, jak i składnik preparatów złożonych².

Jak działa ibuprofen?

W odróżnieniu od paracetamolu, ibuprofen działa nie tylko przeciwbólowo i przeciwgorączkowo, ale również przeciwzapalnie i hamuje agregację płytek krwi, choć efekt przeciwagregacyjny jest stosunkowo słabszy i krótszy, w porówaniu do innych NLPZ².

Mechanizm działania ibuprofenu polega na hamowaniu aktywności enzymu cyklooksygenazy (COX), odpowiedzialnego za syntezę prostaglandyn – substancji uczestniczących w powstawaniu bólu, stanu zapalnego i gorączki².

Właściwości ibuprofenu

Ibuprofen łączy cztery podstawowe działania charakterystyczne dla NLPZ¹:

• przeciwbólowe,
• przeciwgorączkowe,
• przeciwzapalne,
• przeciwagregacyjne (słabsze niż kwas acetylosalicylowy, czyli aspiryna).

Dostępne postaci ibuprofenu

Lek może być stosowany doustnie, doodbytniczo, a także miejscowo w postaci żeli, kremów i maści.

Wskazania do stosowania ibuprofenu podczas infekcji

Ibuprofen stosuje się w leczeniu bólu o małym i umiarkowanym nasileniu, a także w stanach zapalnych. Najczęstsze wskazania podczas infekcji obejmują¹:

• bóle głowy,
• bóle mięśni, kości i stawów,
• gorączkę.

Jak często brać ibuprofen i jak długo działa?

Ibuprofen doustny wchłania się głównie w jelicie cienkim, a efekt przeciwbólowy pojawia się po 30-120 minutach, w zależności od postaci leku. Działanie utrzymuje się zwykle kilka godzin, dlatego lek można przyjmować co 6-8 h².

Paracetamol i ibuprofen – który lek wybrać w leczeniu bólu podczas infekcji?

WHO (World Health Organization) w swoim schemacie leczenia bólu, czyli tzw. drabinie analgetycznej, zaleca na pierwszym stopniu przede wszystkim nieopioidowe leki przeciwbólowe, czyli m.in. paracetamol i niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak ibuprofen³.

Paracetamol działa przede wszystkim przeciwbólowo i przeciwgorączkowo, będąc bezpiecznym wyborem dla osób z astmą czy wrażliwym żołądkiem. Sprawdza się też u dzieci i przy łagodnych dolegliwościach – bólu głowy, mięśni czy gorączce. Ibuprofen natomiast łączy działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne, dlatego jest skuteczniejszy przy bólach związanych z procesem zapalnym. Często stosuje się także połączenie ibuprofenu z paracetamolem (razem lub naprzemiennie), by wzmocnić efekt przeciwbólowy³.

Co warto zapamiętać?

• Paracetamol działa przede wszystkim przeciwbólowo i przeciwgorączkowo, bez wpływu na krzepnięcie i agregację płytek; jest stosunkowo bezpieczny dla dzieci, osób z astmą i wrażliwym żołądkiem.
• Ibuprofen łączy działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne; jest skuteczniejszy przy bólu zapalnym, ale należy go ostrożnie stosować u osób z problemami żołądkowymi, nerkowymi lub sercowymi.
• Oba leki mają różny mechanizm działania – paracetamol działa centralnie, ibuprofen obwodowo i centralnie.
• Wybór leku powinien zależeć od rodzaju bólu, stanu zdrowia oraz ewentualnych przeciwwskazań.

Artykuł został zweryfikowany przez eksperta: Natalia Młynek – technik farmaceutyczny