Jak prawidłowo myć ręce, żeby uniknąć infekcji? 

Mycie rąk jest jedną z najprostszych metod profilaktyki infekcji wirusowych i bakteryjnych. Mimo że każdy wykonuje tę czynność codziennie, nie wszyscy robią to w sposób prawidłowy. Dowiedz się jak powinna wyglądać higiena rąk krok po kroku – to zasady, których przestrzeganie przyczyni się do zmniejszenia ryzyka zachorowania.

Z artykułu dowiesz się: 

• dlaczego higiena rąk jest ważna, 

• czym myć ręce, 

• kiedy i jak często myć dłonie, 

• jakich błędów nie popełniać przy higienie dłoni, 

• jak myć ręce, żeby nie chorować.  

Higiena rąk – profilaktyka infekcji 

Prawidłowa higiena rąk odgrywa ogromną rolę w profilaktyce wielu chorób np. układu oddechowego, czy układu pokarmowego. Pozwala bowiem pozbyć się zgromadzonych na skórze drobnoustrojów odpowiadających za różnego rodzaju infekcje. Ta prosta czynność stanowi więc podstawowy środek pomagający ograniczyć rozprzestrzenianie się zakażeń¹.  

Znaczna część drobnoustrojów wywołujących choroby dróg oddechowych, biegunki czy inne schorzenia zakaźne przenoszona jest na drodze bezpośredniego kontaktu z zarażoną powierzchnią. Podczas dotykania zakażonych przedmiotów drobnoustroje przenoszą się na skórę dłoni, a stamtąd mogą trafić do przewodu pokarmowego lub do dróg oddechowych².  

Jakie bakterie bytują na skórze dłoni? 

Na skórze dłoni człowieka bytują 4 główne typy bakterii³: 

• Actinobacteria, 

• Firmicutes, 

• Bacteroidetes, 

• Proteobacteria.  

Nawet 50% bakterii zasiedlających skórę stanowią S. epidermidis, natomiast występują także: S. saprophyticus, S. hominis, S. warneri, S. haemolyticus i S. capitis. Określa się je mianem symbiotycznych, które są stabilnym elementem mikrobiomu skóry³.  

Na dłoniach występuje również flora przejściowa, czyli mikroorganizmy przenoszone z różnych dotykanych przedmiotów, np. poręczy w autobusie, artykułów w sklepach, klamek^4,5. 

Jak prawidłowo myć ręce? 

W profilaktyce wielu chorób duże znaczenie ma to, jak prawidłowo myć ręce. Nie chodzi o to, by pobieżnie opłukać dłonie wodą z kranu, ale by rzeczywiście usunąć bytujące na skórze drobnoustroje.  

Higiena rąk krok po kroku  

Prawidłowa higiena rąk uwzględnia zaledwie kilka kroków, które należy wykonywać jeden po drugim. Ważne jest to, aby trzymać się kolejności oraz czasu trwania poszczególnych etapów⁴. 

Krok 1. Zmocz dłonie i nadgarstki.  

Krok 2. Odmierz niewielką ilość mydła (w płynie) bezpośrednio na dłonie. 

Krok 3. Namydl zewnętrzną część dłoni i nadgarstki.  

Krok 4. Namydl przestrzenie między palcami. 

Krok 5. Starannie opłucz ręce pod bieżącą wodą przez ok. 10-15 sekund.  

Krok 6. Dokładnie osusz dłonie za pomocą ręcznika jednorazowego (jeśli jesteś w domu, możesz użyć ręcznika wielorazowego).  

Cały proces powinien zająć nie mniej niż 30 sekund.    

Mydło zwykłe czy antybakteryjne – jak myć ręce?

W profilaktyce infekcji tak naprawdę nie ma większego znaczenia to, czym dłonie zostaną umyte. Nie trzeba stosować mydła antybakteryjnego – wystarczy zwykłe mydło w kostce lub w płynie².  

Odrobinę większą skuteczność – w porównaniu do zwykłego mydła – mają środki odkażające, np. na bazie alkoholu. Trzeba jednak pamiętać, że takie preparaty mogą przyczyniać się do wysuszenia lub podrażnienia skóry, dlatego nie zawsze są polecane².   

Niech prawidłowe mycie rąk stanie się nawykiem 

Aby higiena rąk faktycznie pomagała zmniejszyć ryzyko infekcji, mycie rąk musi przerodzić się w nawyk. Pamiętaj więc, żeby dłonie oczyszczać ciepłą wodą z mydłem zawsze²: 

• przed przyrządzaniem posiłków i po zakończeniu ich przygotowywania, 

• przed jedzeniem, 

• po wyjściu z toalety, 

• po kontakcie ze zwierzętami. 

Ważne jest także dokładne mycie rąk po powrocie do domu, np. z pracy, zakupów, miejsc użyteczności publicznej. Higienę należy zachować również wtedy, gdy wyrzucasz śmieci.  

Najczęstsze błędy, które wpływają na nieskuteczność higieny rąk 

Higiena rąk może pomóc zmniejszyć ryzyko zakażeń, o ile jest prawidłowo wykonywana. Okazuje się, że profilaktykę mogą skutecznie zniweczyć często powielane błędy.  

1. Mycie pozorne – chodzi o zbyt krótkie oczyszczanie dłoni, np. kilkusekundowe opłukanie rąk wodą z niewielką ilością mydła. 

2. Mycie dłoni samą wodą – pominięcie mydła skutkuje niedokładnością, ponieważ drobnoustroje mogą przyczepiać się do zabrudzeń, których nie da się usunąć tylko wodą. 

3. Pomijanie niektórych obszarów dłoni – niektóre osoby ograniczają się do mycia spodu i wierzchu dłoni, z pominięciem obszarów między palcami oraz kciuków. A tam też gromadzą się drobnoustroje.  

4. Ponowne dotykanie skażonych powierzchni – ten problem dotyczy głównie przestrzeni publicznych, np. dotykanie baterii umywalkowych podczas zakręcania wody, klamek po wyjściu z łazienki.  

Co warto zapamiętać? 

• Higiena rąk jest jednym z elementów profilaktyki wielu chorób, w tym infekcji, biegunki.  

• Do mycia rąk można użyć zwykłego mydła z ciepłą wodą.  

• Podczas mycia rąk nie należy ograniczać się wyłącznie do wierzchu i spodu dłoni, ale również przestrzeni między palcami, kciuków i nadgarstków. 

• Czynność mycia rąk powinna trwać co najmniej 30 sekund.  

• Ręce należy myć nawet kilka razy w ciągu dnia, np. przed przygotowywaniem posiłków, przed ich spożywaniem, po wizycie w toalecie, po powrocie do domu ze sklepu lub innych miejsc publicznych.  

Artykuł został zweryfikowany przez eksperta: Marlena Stęplowska – technik farmaceutyczny