Jak wzmacniać odporność przedszkolaka? Praktyczne wskazówki dla rodziców 

Odporność u dzieci w wieku przedszkolnym cały czas się kształtuje, dlatego częste infekcje wcale nie muszą świadczyć o nieprawidłowym funkcjonowaniu układu immunologicznego. Ty – jako rodzic – możesz jednak zrobić wiele, aby pociecha chorowała jak najrzadziej. Dowiedz się, jak wzmocnić odporność dzieci.

Z artykułu dowiesz się: 

• dlaczego przedszkolaki tak często zapadają na infekcje, 

• jak wygląda profilaktyka infekcji u dzieci, 

• czy warto stosować suplementację witaminy D3.

Odporność u dziecka – dlaczego przedszkolak tak często choruje?  

Dzieci w wieku przedszkolnym chorują nawet 8 razy w ciągu roku. Tak częste infekcje są więc całkowicie naturalne i nie powinny budzić powodu do niepokoju¹.  

Nawracające choroby – głównie dróg oddechowych – to następstwo procesu dojrzewania układu immunologicznego¹. Chociaż każdy człowiek rodzi się z tzw. odpornością nieswoistą (wrodzoną), cały czas kształtuje się tzw. odporność swoista (nabyta)², m.in. pod wpływem kontaktu z różnego rodzaju drobnoustrojami.  

Kontakt z patogenami jest nieunikniony, ponieważ przedszkolaki przebywają w placówkach edukacyjnych wraz z innymi dziećmi. To wszystko wpływa na większą podatność na infekcje, a pierwszy kontakt układu odpornościowego z danym drobnoustrojem nasila odpowiedź immunologiczną. Dopiero potem „zapisuje” to w swojej pamięci³. Można więc powiedzieć, że kolejna infekcja stanowi element budowania pamięci immunologicznej, a co za tym idzie – z każdym następnym rokiem częstość zakażeń np. dróg oddechowych bywa coraz mniejsza.  

Jak wzmocnić odporność dzieci w wieku przedszkolnym? 

Częste infekcje przedszkolaków sprawiają, że rodzice zadają sobie pytanie o to, jak wzmocnić odporność dzieci. Nie da się wskazać jednej konkretnej metody, ponieważ profilaktyka infekcji u dzieci wymaga kompleksowego podejścia. Ważnych jest kilka czynników, które wspierają odporność dzieci w wieku przedszkolnym.  

Prawidłowo zbilansowana dieta 

Właściwie zbilansowana dieta powinna dostarczać przede wszystkim składniki bioaktywne, które wykazują zdolność do stymulowania odporności, tj. zwiększania wytwarzania przeciwciał i leukocytów. Szczególne znaczenie mają m.in.⁴: 

• warzywa i owoce będące źródłem witaminy C i beta-karotenu, np. papryka czerwona, natka pietruszki, szpinak, czarne porzeczki, kiwi, marchew; 

• warzywa i owoce zawierające siarczki organiczne, np. cebula, czosnek, szczypiorek; 

• produkty spożywcze będące źródłem witaminy D3, np. tłuste ryby morskie. 

Codzienną dietę przedszkolaka warto wzbogacić też o fermentowane produkty mleczne, np. kefir, jogurt naturalny, maślankę. Zawierają one bakterie fermentacji mlekowej, które wpływają na stymulowanie mikrobioty jelit⁴.  

Suplementacja witaminą D3 

Niedobór witaminy D3 w Polsce jest powszechny – także u dzieci, tymczasem odpowiednie jej stężenie wpływa pozytywnie na odporność ^5,6. Choć naturalnym jej źródłem jest synteza przezskórna oraz niektóre produkty spożywcze, zaleca się podawanie preparatów zawierających witaminę D3.  

Przegląd badań naukowych wskazuje, że suplementacja witaminą D jest ważna w profilaktyce infekcji górnych dróg oddechowych oraz może zapobiegać zaostrzeniom astmy¹.  

Fitoterapia  

Fitoterapia bazuje na preparatach zawierających standaryzowane ekstrakty roślinne, będące źródłem np. flawonoidów. Pomocne mogą okazać się m.in.:⁷  

• pelargonia afrykańska – może ograniczać ryzyko rozwoju infekcji wirusowych na skutek mechanizmów immunomodulujących i przeciwwirusowych; 

• czarny bez – choć nie zmniejsza ryzyka infekcji, może skracać czas jej trwania i zmniejszać nasilenie występujących już objawów przeziębienia (jednak pewność dowodów nie jest zbyt wysoka).   

Suplementacja olejem z wątroby rekina  

Olej z wątroby rekina zawiera biologicznie czynne składniki wspierające prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Są to przede wszystkim ⁸: 

• skwalen – wykazuje właściwości immunostymulujące, 

• alkiloglicerole (AKG) – wspierają produkcję przeciwciał, przyczyniają się do zwiększenia liczby leukocytów i limfocytów, 

• kwasy omega-3 – wykazują właściwości przeciwzapalne, wspierając pracę układu odpornościowego. 

Odpowiednia ilość snu 

Odpowiednia ilość snu to ważny element profilaktyki infekcji u dzieci, a wpływ na to ma prawdopodobnie zależność między długością i jakością snu a regulowaniem dystrybucji limfocytów T do węzłów chłonnych i budowanie pamięci immunologicznej⁸⁹.  

Unikanie ekspozycji na dym tytoniowy 

Niedojrzałość układu odpornościowego sprawia, że dzieci są znacznie bardziej narażone na negatywny wpływ dymu tytoniowego⁹. Poza nikotyną i dwutlenkiem węgla, zawiera on wiele substancji o działaniu alergizującym, co przekłada się m.in. na nawracające infekcje dróg oddechowych. Ponadto może wywoływać skłonność do anginy, zapalenia zatok, nawracających zapaleń oskrzeli^89,910.  

Szczepienia ochronne 

Poszukując odpowiedzi na pytanie o to, jak wzmocnić odporność dzieci, warto zwrócić uwagę na szczepienia ochronne. To jedna z najlepiej udowodnionych metod, która odpowiada za stymulowanie swoistej odporności¹.  

Co warto zapamiętać? 

• Przedszkolaki mogą chorować na infekcje nawet kilka razy do roku. 

• Częste infekcje u dzieci są efektem dojrzewania układu odpornościowego, związanego m.in. z kształtowaniem odporności swoistej. 

• Aby wzmocnić odporność przedszkolaków, warto przede wszystkim zadbać o prawidłową dietę, zapewnić odpowiednią ilość snu, podążać za kalendarzem szczepień obowiązkowych, unikać ekspozycji na dym tytoniowy, suplementować witaminę D. 

Artykuł zweryfikowany przez eksperta: Marlena Stęplowska – technik farmaceutyczny