Katar sienny – czym jest i jakie są jego pierwsze objawy?

Męczy Cię wodnisty intensywny katar, któremu nie towarzyszą inne objawy kojarzone z przeziębieniem? To może być katar sienny, wynikający z kontaktu z pyłkami roślin. Dowiedz się, czym się charakteryzuje i jak go odróżnić od kataru infekcyjnego.

Z tego artykułu dowiesz się:

• co to jest katar sienny,
• jakie objawy daje alergiczny nieżyt nosa,
• jak odróżnić katar sienny od kataru przy przeziębieniu,
• na czym polega leczenie kataru siennego.

Czym jest katar sienny?

Katar sienny to inaczej sezonowy alergiczny nieżyt nosa, za który odpowiadają pyłki roślin. Jest to stan zapalny błon śluzowych nosa¹. Pojawia się sezonowo u osób, które są uczulone na konkretne alergeny wziewne^1,2.

Warto wiedzieć! Za katar sienny w Polsce odpowiadają przede wszystkim pyłki traw (np. kostrzewa łąkowa, wiechlina łąkowa), drzew (np. leszczyna, olsza brzoza, wierzba, jesion), chwastów (np. bylica pospolita, babka lancetowata)¹.

Kiedy dojdzie do kontaktu z alergenami (np. pyłkami traw), wówczas w organizmie produkowane są swoiste przeciwciała IgE – skierowane przeciwko nim przez komórki zapalne^1,3.

Alergiczny nieżyt nosa – symptomy

Jeśli chodzi o katar sienny, objawy są dość specyficzne: pojawia się przede wszystkim wodnista wydzielina, uczucie zatkania nosa, kichanie. U niektórych osób może występować też świąd nosa ze świądem w okolicy spojówek, podniebienia i gardła. Niekiedy pojawiają się objawy ogólnoustrojowe, np. zaburzenia nastroju, spadek koncentracji³. 

Warto wiedzieć! Co najmniej 2 ze specyficznych objawów, które trwają więcej niż 1 godzinę dziennie przez ponad 2 tygodnie sugerują alergiczny nieżyt nosa (w tym katar sienny)². W takiej sytuacji warto zgłosić się do lekarza w celu dalszej diagnostyki.

Jak rozpoznać katar sienny i odróżnić go od infekcji?

Rozpoznanie kataru siennego nie jest z reguły trudne, ale jego występowanie można pomylić z infekcją. Dlatego niezwykle ważne jest precyzyjne rozpoznanie, które jest z kolei podstawą do wdrożenia odpowiedniego leczenia oraz profilaktyki.

W tym, jak rozpoznać katar sienny może pomóc dokładna obserwacja. Jeśli lejąca wydzielina z nosa pojawia się sezonowo, np. w okresie pylenia roślin, istnieje duże prawdopodobieństwo, że nieżyt spowodowany jest alergią. Cechą charakterystyczną jest też zmienne nasilenie oraz świąd nosa lub oczu³. Wskazówką mogą być również objawy towarzyszące, np. współwystępowanie kaszlu, który pojawia się jako objaw wynikający ze ściekania wydzieliny po tylnej ścianie gardła².

Cecha	Katar sienny	Katar przy przeziębieniu
Przyczyna	Reakcja alergiczna na pyłki	Wirusy
Początek objawów	Nagły, po kontakcie z alergenem	Stopniowy, rozwija się w ciągu 1- dni
Wydzielina z nosa	Wodnista, przezroczysta	Gęstsza, początkowo wodnista, potem zielonkawa
Kichanie	Seriami, częste	Pojedyncze, rzadko
Swędzenia nosa i oczu	Bardzo częste	Rzadkie lub brak
Łzawienie oczu	Częste	Rzadko
Gorączka	Brak	Często (szczególnie u dzieci)
Ból gardła	Rzadko	Często
Sezonowość	Tak, nasilenie w okresie pylenia	Nie, ale częściej w sezonie infekcyjnym
Zakaźność	Nie	Tak, duża
Czas trwania objawów	W zależności od kontaktu z alergenem	7-10 dni

Na czym polega diagnostyka kataru siennego?

Katar sienny jest wynikiem alergii na pyłki roślin, więc w celu jego rozpoznania należy udać się do alergologa. Specjalista przeprowadzi szczegółowy wywiad lekarski, m.in. zapyta o sezonowość objawów, choroby współistniejące, a następnie może zlecić wykonanie  skórnych testów alergicznych na alergeny wziewne³.

W diagnostyce kataru siennego i różnicowania go z innymi schorzeniami pomocne bywają też³:

• donosowa próba prowokacyjna z wybranym alergenem,
• endoskopia nosa – przy podejrzeniu np. polipów,
• badania obrazowe – przy różnicowaniu z zapaleniem zatok przynosowych.

Katar sienny – profilaktyka i leczenie

W związku z tym, że katar sienny jest reakcją na pyłki roślin, podstawową zasadą profilaktyki jest unikanie kontaktu z alergenami wywołującymi uczulenie. Jeśli nie jest to możliwe (z powodu np. alergii na wiele pyłków roślin), lekarz może zdecydować o włączeniu leków przeciwhistaminowych – wyłącznie niesedatywnych (niewywołujących senności) II generacji ². W przypadku okresowego alergicznego nieżytu nosa – zarówno umiarkowanego, jak i ciężkiego – zalecane są również glikokortykosteroidy (GKS) o działaniu miejscowym. Można je stosować u dzieci i u dorosłych⁵.

W łagodzeniu kataru siennego zaleca się także płukanie nosa solą fizjologiczną, aby ułatwić oczyszczanie³.

W przypadku kataru siennego o dużej uciążliwości można zastosować immunoterapię, która polega na podawaniu stopniowo zwiększanych dawek alergenu przez okres 3-5 lat. Leki podaje się podjęzykowo lub w postaci wstrzyknięć podskórnych¹.

Jeżeli leczenie alergicznego nieżytu nosa nie przynosi efektów lub pacjent zmaga się z nawracającymi zapaleniami ucha środkowego, konieczna może okazać się konsultacja laryngologiczna³.

Co warto zapamiętać?

• Katar sienny pojawia się w odpowiedzi na kontakt z pyłkami roślin
• Alergiczny nieżyt nosa może objawiać się nie tylko uczuciem zatkanego nosa, ale także np. seryjnym kichaniem, wodnistą wydzieliną z nosa, świądem podniebienia i gardła, świądem w okolicy oczu
• Choć katar sienny może przypominać katar wirusowy, istnieje wiele cech różniących, np. występowanie podwyższonej temperatury ciała, czas trwania, zakaźność.
• Diagnostyka kataru siennego to przede wszystkim skórne testy alergiczne.
• W leczeniu kataru siennego najważniejsze jest unikanie ekspozycji na alergen. Można stosować też donosowe glikokortykosteroidy czy leki przeciwhistaminowe II generacji.

Katar sienny – najczęściej zadawane pytania

1. Jak wygląda katar sienny?

Katar sienny ma zwykle postać przezroczystej, wodnistej wydzieliny z nosa. Może ściekać po tylnej ścianie gardła. Często towarzyszy mu kichanie, świąd nosa, a także łzawienie oczu i zaczerwienienie oczu.

2. Czy można zarazić się katarem siennym?

Nie, katar sienny nie jest zaraźliwy. Nie jest bowiem wywołany przez wirusy czy bakterie, lecz stanowi reakcję na alergeny wziewnymi, z którymi osoba uczulona miała kontakt.

3. Jakie są domowe sposoby na katar sienny?

Domowe sposoby nie sprawdzą się na katar sienny, ponieważ nie jest to katar związany z infekcją. Doraźnie może pomóc płukanie nosa solą fizjologiczną, leki donosowe obkurczające naczynia lub leki przeciwhistaminowe. Ponadto ważne jest unikanie kontaktu z alergenami wywołującymi katar sienny

Bibliografia

1. Świerczyńska-Krępa M. Alergiczny nieżyt nosa (katar sienny i całoroczny alergiczny nieżyt nosa): przyczyny, objawy, leczenie. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/choroby/57586,alergiczny-niezyt-nosa (dostęp: 15.12.2025)

2. Sybilski A. Alergiczny nieżyt nosa – diagnostyka i terapia. Medycyna po Dyplomie. 2017; Vol. 26. 10(258)

3. Sadowska D. Katar jesienny czy alergia? Jak nie przeoczyć pierwszych objawów. Lekarz POZ. 2020;6(4).

4. Mejza F. Przeziębienie – przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie. Medycyna Praktyczna: https://www.mp.pl/pacjent/grypa/przeziebienie/61668,przeziebienie-przyczyny-objawy-leczenie-i-zapobieganie (dostęp: 15.12.2025)

5. Krzych-Fałta E, Samoliński B. Polskie standardy leczenia alergicznego nieżytu nosa. Lekarz POZ. 2016;2(1):58-60.

Artykuł został zweryfikowany przez eksperta: Paulina Rynio-Kuźdub – magister farmacji